Videolar Linkler RSS Site Haritası
 
 
 
 
Untitled Document
» Konular / Kafkasya/ Daðlýk Karabað Savaþýnýn Düþündürdükleri

Yazarlar
  Mehmet Seyfettin EROL
  Almanya’nın Önlemez Çöktürülüğ...
  Alaeddin YALÇINKAYA
  Orta Doðu ve NATO
  Ceren GÜRSELER
  Batý Sahra’da BM’nin Giriþimleri
  Elşan İZZETGİL
  Daðlýk Karabað Savaþýnýn Düþünd...
  Musa KARADEMİR
  ÝNGÝLTERE AB’DEN AYRILDI ÞÝMDÝ D...
  İsmail CİNGÖZ
  Türkiye ve KKTC’de Seçimler Yaklaþ...
Diger yazarlar »
Eklenme Tarihi: 2016-04-05 15:06:41
Daðlýk Karabað Savaþýnýn Düþündürdükleri

Daðlýk Karabað Azerbaycan ve Ermenistan arasýnda savaþa sebep olmuþ ve Mayýs 1994 yýlýnda ateþkes saðlanmýþ fakat anlaþmanýn ilk gününden itibaren her an savaþa dönüþme ihtimali olan enerji yoðun bir sorun olarak varlýðýný korumuþtur. Bu sorun içine bölgesel ve küresel güçleri çekme özelliði olan bir yapýya sahip olmasý dolayýsýyla birçok etnik sorundan daha mürekkep/kapsamlý niteliðe sahiptir. Vekalet/hibrit savaþlarýnýn gündemde olduðu günümüzde bu sorunun patlak vermesi meseleyi nereye götüreceðini kestirmek zor bir konudur.  Daðlýk Karabað’da 22 senedir ateþkes saðlanmýþ olmasýna raðmen nerdeyse her gün temas noktasýnda çatýþmalar çýkmýþ, taraflar her ay birkaç kayýp vermiþtir.  Fakat çatýþmalarýn niteliði ve gündem oluþturmasý açýsýndan bazýlarý diðerlerinden farlýlýk göstermiþtir. Özellikle Daðlýk Karabað sorununun çözümü konusunda görüþmeler öncesi veya uluslararasý toplumda bu konunun gündeme getirileceði izlenimi oluþtuðu zaman sýcak noktada bir takým gerginlik yaþanmýþtýr. 1 Nisan 2016 gecesi de yine temas noktasýnda çatýþmalar çýkmýþtýr. Bu çatýþma Aliyev’in Amerika’da olduðu bir zamanda ve büyük çaplý silahlarla yapýlmýþ olmasý, sadece askerler deðil sivillerinde hedef alýnmýþ olmasý ve en önemlisi kayýplarýn fazla olmasý durumu farklýlaþtýrmýþtýr. Ermeniler birçok bölgede toplarla Azerbaycan tarafýný hedef almýþ, ilk gün sivillerle birlikte 12 askerin þehit olmasýna sebep olmuþlar ve Azerbaycan tarafý buna aðýr þekilde cevap vermek zorunda kalmýþtýr. Azerbaycan, Ermenistan’ýn beklemediði þekilde aðýr cevap vermiþ ve Ermenilerin hem asker hem tank-top anlamýnda büyük kayýplar vermesine ve cephe hattýnda geri çekilmek zorunda kalmasýna sebep olmuþtur. Bu sayede Azerbaycan iþgal edilmiþ topraklarýndan birkaç toprak parçasýný geri alma baþarýsý göstermiþtir. Rusya Devlet Baþkaný Putin ertesi günü taraflarý bir an önce ateþkese davet etmiþ, Azerbaycan eðer Ermenistan saldýrmaz ise tek taraflý ateþkes çaðrýsýna uyacaðýný bildirmiþtir. Uluslararasý toplumdan yapýlan çaðrý ve açýklamalara baktýðýmýz zaman taraflarý ateþkese tekrar dönmeye davet etmekle birlikte Ermenistan’a uyarýlarýn yapýldýðý görülmektedir. Savaþýn üçüncü gününde Ermenistan 200’ün üzerinde asker ve 10’un üzerinde askeri araç ve aðýr zayiat vererek geri çekilmek zorunda kalmýþtýr[1]. Askeri zayiat, Toprak kaybý ve uluslararasý toplumdan gelen uyarýlarý hazmedememiþ olacak ki birkaç saatlik ateþkesten sonra tekrar saldýrýya geçmiþ fakat daha aðýr karþýlýk görmüþtür. Her ne kadar iþgal altýnda tutuyor olsa da toprak kaybý Ermenistan’ýn hiçbir zaman arzu etmediði bir durumdur. Bir tepe, bir köy, bir kasaba veya ilçe/ il hiç fark etmez geri alýnmasý Ermenistan’ý kaybeden taraf yapacaðý için hazmedilmez gözükmekte ve saldýrýlarýna devam etmektedir. Bu olayýn sýcak noktada görülen tarafý ve görülmeyen boyutunun olduðunu da belirtmek gerekmektedir.

***

Daðlýk Karabað sorunu ve meydana gelen çatýþma/savaþýn birçok boyutu ve yansýmasýnýn olduðunu söylemek gerekmektedir. Ýlk önce bu sorun sadece Azerbaycan ve Ermenistan’ý ilgilendiren iki taraflý bir sorun olmadýðý, bölgesel ve küresel yönlerinin de olduðu belirtilmelidir. Rusya, ABD, Çin ve AB’nin (veya bazý AB ülkeleri) soruna bakýþ açýlarý çatýþmanýn devam etmesi durumunda rekabetin küresel bir meseleye dönüþme ihtimalini gündeme getirmektedir. Burada ABD, Rusya, Çin, AB gibi küresel güçlerin nasýl tepki vereceklerini analiz etmek için bölgedeki çýkarlarýna bakmak gerekmektedir. ABD ve AB’nin Kafkasya ve Orta Asya’da ciddi yatýrýmlarýnýn olduðunu 2008 Gürcistan-Rusya savaþý ve sonrasýndaki Rusya’nýn hamlelerine bakýldýðýnda burada varlýðýný korumak isteyen güçlerin kesinlikle daha kararlý tutum sergilemek gerektiði anlaþýlmýþ olduðunu söyleyebiliriz. Doðu- Batý koridorunun en önemli halkasý durumundaki Azerbaycan’ýn Daðlýk Karabað savaþý üzerinden Rusya’ya terk edilmek istenmeyeceði anlaþýlmaktadýr. Bu tepkinin nasýl olabileceði ise zamanla belirginleþecektir. Çin’inde bölgede ciddi çýkarlarý mevcuttur. Çin her ne kadar Rusya ile birkaç ortak entegrasyon projesinde bulunmuþ olsalar da Azerbaycan’ýn Rusya’nýn kontrolüne girmesinin Çin’in batýya açýlan kapýsýnýn önüne engel konulacaðýný anlamakta zorlanmayacaðýný söyleyebiliriz. Çin’in çok önem verdiði Ýpek Yolu projesinin anlamsýzlaþmasý söz konusu olabilir. Rusya ise bölgede istikrarsýz bir tablonun oluþmasýndan çýkarý olmasa da bölgede konumunu kuvvetlendirmek için süreci bir araç olarak kontrollü bir þekilde kullanmaktan geri durmayacaktýr. Rusya’nýn yakýn çevre politikasýný ilaný ve Aðustos 2008 Gürcistan savaþý ile birlikte pratikte emperyal hegemonyasýný tesis etmek için harekete geçmiþ, her hamlesiyle dengeleri baþta ABD olmak üzere Batý aleyhine deðiþtirmeye çalýþmýþtýr. Güney Osetya müdahalesinden sonra Kýrým ilhak edilmiþ ve Ukrayna parçalanmaya çalýþýlmýþtýr. Rusya bununla da yetinmeyerek Suriye’deki savaþa müdahil olmuþ, kendisi için stratejik gördüðü bölgelerde üsler elde etmiþ, konumunu kuvvetlendirmeye çalýþmýþtýr. Rusya’nýn 2008’den itibaren yaptýðý hamleler bir sonrakini iþaret etmiþtir. Rusya Karadeniz ve Akdeniz’de konumunu kuvvetlendirmiþ, Hazar ve Baltýk denizi için iþaret vermiþtir. Diðer bir deðiþle Suriye ve Ukrayna üzerinden Kafkasya, Orta Asya ve Baltýk ülkelerine mesaj vermiþtir. Rus savaþ uçaðý Su-24’un Türkiye tarafýndan düþürülmüþ olmasý soruna farklý bir boyut katmýþtýr. Rusya’nýn, Türkiye’den böyle bir tepki geleceðini planlamadýðýný söyleyebiliriz. Rusya’ya göre Türkiye bölgesinde yalnýzlaþmýþ bir ülkeydi. Türkiye’de Ak parti iktidara geldikten sonra bir model olabilecek Ilýmlý Ýslam tanýmýný bulmaya baþlamýþ, dýþ dünya tarafýndan Yeni Osmanlýcýlýk olarak tarif edilen yönetim þekli ciddi þekilde analiz edilmeye çalýþýlmýþtýr. Recep T. Erdoðan yönetiminde her geçen gün güç kazanan fakat ABD baþta olmak üzere Batý’nýn nüfuz alanýnda uzaklaþmaya baþlayan bu haliyle Onlar tarafýndan hoþ görülmeyen bir þekil almaya baþlamasýyla dönüþtürülmesi gereken bir sorun olarak görülmüþ olmasý Rusya tarafýndan da fark edilmiþtir. Batý ile sorunlu iliþkileri olan Türkiye, büyük ekonomik ortaðý olan Rusya ile iliþkilerini bozmayý göze almayacaðý düþünülmüþtür. Rusya, Türkiye’nin içinde bulunduðu durumdan faydalanmak veya cezalandýrýlacaðýndan emin olduðu için kendisi de “törende” iþtirak etmek istemiþtir. Türkiye’nin Rus uçaðýný düþürmesi, PKK’ya karþý koyduðu kararlý tutum ve Suriye sorunundaki tavrý dolayýsýyla Rusya karþýsýnda dik duran bir Türkiye bulmuþtur.

***

Muhakkak Rusya’nýn Suriye’ye müdahalesinde farklý hedefleri vardý. Rusya güçlendikçe yayýlmayý yayýldýkça da kendini tehlikede gören bir güvenlik ikilemi vardýr. Ýlk önce Rusya Suriye ve Akdeniz’e konuþlanmasýyla kendisi için daha geniþ güvenlik þeridi çizmek istemiþtir. Diðer taraftan sýnýrlarý dibindeki Ukrayna’nýn doðusuna yoðunlaþmýþ dikkatleri baþka tarafa çekmek istemiþ, Suriye’de elde edeceði güçle Ukrayna sorununda pazarlýk payýný kuvvetlendireceðini düþünmüþtür. En önemli neden ise ülke içindeki sorunlarý unutturmak ve ikinci plana itmektir. Fakat Suriye sorunu içteki huzursuzluðu daha da derinleþtirmiþtir. Rusya’ya uygulanan ambargolar ekonomisini zor durumda býrakmýþ ve ardýndan gelen petrol fiyatlarýndaki düþüþ her geçen gün ekonomisinin kötüleþmesine iç huzursuzluðu tavan yapmasýna sebep olmuþtur. Rusya halký ülkede ekonomik kriz varken Kýrým’ý beslemeyi, Suriye savaþýný finanse etmeyi protesto etmeye baþlamýþlardýr. Putin’in muhalifleri seslerini daha gür seslendirmeye baþlamýþlardýr. Bir baþka etken ise Suriye’de verilen askeri kayýplarýn toplumda oluþturduðu psikolojik çöküntüdür. Ülkede neden Suriye için öldüklerini sorgulamaya baþlamýþlar, askerler Suriye’ye gitmeyi anlamsýz bulan tepkiler vermiþler, ordudan ayrýlýklar gündeme gelmiþtir. En önemlisi ise Rusya’nýn korkulu rüyasý iç parçalanma tehdidi kendini hiç olmadýðý kadar hissettirmiþ olmasýdýr. Tataristan, Baþkurdistan baþta olmak üzere bütün cumhuriyetlerden ayrýlýk sesleri duyulmaya baþlanmýþtýr. Rusya, nasýl olsa Çeçenistan sorununu hallettim düþüncesiyle PKK’ya desteðini yeniden sergilemekten çekinmezken diðer cumhuriyetlerden ayrýlýk sesleri yükselmesi hatta ilhak etmiþ olduklarý Kýrýmda Tatarlar ve Ukraynlar milis güçleri oluþturmasý, koordinasyon kurma becerisi göstermesi ve Kýrým’ý Rusya’dan geri almak için hareket baþlatacaklarý haberleri gelmiþ olmasý durumu farklýlaþtýrmýþtýr. Bu baðlamda Rusya’nýn Suriye’den çekiliyor gözükmüþ olmasý hem iç hem de çevre ülkeler için “sakin olun!” mesajý vermek için yapýlmýþ bir hamle sayýlabilir. Bu arada Daðlýk Karabað’da baþlatýlmýþ çatýþma da hem dýþ güçler, hem yakýn çevre hem de içe yönelik bir uyarý mesaj olabilir. Türkiye Rusya ile kriz yaþadýðý bir dönemde enerji baðýmlýsý olduðu Rusya’dan kurtulmak için TANAP projesini hýzlandýrmak için Erdoðan-Aliyev görüþmesi her þeye raðmen yapýlmýþ olmasý ve bununla birlikte Rusya’nýn katýlmadýðý bir toplantýya Azerbaycan Cumhurbaþkaný Ýlham Aliyev’in katýlmýþ olduðu bir zamanda sýcak temas bölgesinde çatýþma baþlatýlmasý ve ardýndan Putin’in taraflara ateþkes çaðrýsý yapan “saðduyu” daveti, kendisinin çözüm mercii, arabulucu olduðunu, yanlýþ yerlerde aðabey aramanýn ciddi sonuçlarýnýn olabileceðini hatýrlatmýþ olabilir.

Burada Rusya’nýn neden bölgede istikrarsýzlýk istemiþ olabileceði sorunu sorulabilir. Unutmamak gerekir ki Daðlýk Karabað sorunu Rusya için bir baský aracýdýr. Rusya kontrolü dahilinde olduðu sürece bazen olayýn ýsýnmasýna müsaade etmekte, bazen de bizzat “ateþi harlamaktadýr”. Rusya bu þekilde kendi varlýðýný taraflara hatýrlatmaktadýr. Rusya-Ermenistan’ýn güvenlik garantörlüðünü üstlenmiþtir. Ermenistan baðýmsýzlýðýnýn ilk gününden itibaren Rusya’nýn güvenlik þemsiyesini arzulamýþ ve günümüze kadar 40’ýn üzerinde askeri anlaþma yapmýþtýr. Rusya’nýn ülkede 102. Askeri üssü mevcut olup Kafkasya’daki kalesi vazifesi görmektedir. Üs stratejik silahlarla donatýlmýþtýr. Ermenistan, Rusya’nýn liderliðindeki Kolektif Güvenlik Anlaþmasý Örgütüne dahil olmuþ en son uçak krizinden sonra Rusya ile ortak hava savunma þemsiyesi kurma anlaþmasý imzalamýþtýr. Kýsaca güvenlik anlamýnda Ermenistan Rusya’nýn korumasý altýndadýr. Bununla birlikte Ermenistan ekonomisi de Rus sermayesinin eline geçmiþtir. Bundan yola çýkarak Rusya’nýn oluru olmadan Ermenistan’ýn bir çatýþma baþlatacaðýný düþünmek zor bir ihtimal olarak görüldüðünü söyleyebiliriz. Bununla birlikte Ermenistan’ýn Rusya’nýn göz yummasý ve kendi arzusuyla bölgede provakasyon peþinde olduðunu da düþünebiliriz. Þuanda Ermenistan için Daðlýk Karabað sorununun çözümü ancak Rusya’nýn buradaki sözde cumhuriyeti tanýmasý ile mümkündür. Ermenistan medyasýný dikkatle takip ettiðimizde Güney Osetya savaþýndan sonra Rusya’nýn Abhazya ve Güney Osetya’yý tanýmasý ve kendi ülkesine “entegre” etmesi için kararlar almasý sonrasý Rusya Daðlýk Karabað’ý hangi þartlarda tanýr sorusunun arayýþýna girmiþ olduklarýný görmek mümkündür. Ermeni gazetesinin Aleksandr Dugin ile yapmýþ olduðu bir röportajda Dugin bunun cevabýný net þekilde vermektedir. Dugin, eðer Azerbaycan Rusya dýþýnda baþka aðabeyler arayýþýna girer ve Daðlýk Karabað’da da silahlý saldýrýda bulunursa Rusya Daðlýk Karabað’ý tanýyarak Azerbaycan’a cevap verebilir demiþtir[2]. Nitekim Ermenistan Cumhurbaþkaný Serj Sarkisyan birçok defa Azerbaycan saldýrýda bulunursa Daðlýk Karabað’ý tanýyacaklarýný belirtmiþ[3], son olaydan sonra da (5 Nisan 2016) iddiasýný tekrarlamýþtýr[4]. Ermenistan’ýn yapmaya çalýþtýðý Rusya ve Türkiye kriz yaþadýðý dönemde Daðlýk Karabað’da olayý týrmandýrarak Rusya’nýn desteðini almak ve hem Azerbaycan hem de Türkiye’ye aðýr bir darbe vurmaktýr.

Azerbaycan her ne kadar ilk günkü çatýþmadan sonra ateþkes çaðrýlarýna karþýlýk verip tek taraflý ateþkes ilan etmiþ olsa da Ermenistan’ýn geri adým atmamasý ve saldýrýlarýna devam etmesi üzerine Ermenistan’a misliyle karþýlýk vermeye devam etmektedir. Artýk Ýkinci Karabað savaþýndan bahsedebiliriz. Misk Grubunun toplanmasý kararý alýnmýþken, Rusya Baþbakaný Dmitri Medvedev'in Perþembe günü resmi ziyaretlerde bulunmak üzere Ermenistan'a gideceði[5] Rusya’nýn Ermenistan’a destek vermeyi ve cephe hattýnda çatýþmanýn devam edeceði izlenimi oluþmaktadýr.

***

Daðlýk Karabað savaþýnda durumun geleceði bölgesel ülkeler ve Ýslam ülkelerinin vermekte olduklarý tutuma baðlý olduðunu söyleyebiliriz. Azerbaycan’ýn en önemli destekçisinin Türkiye olduðunu en açýk konudur. Nitekim Cumhurbaþkaný Erdoðan ilk günden itibaren Türkiye Azerbaycan’ýn yanýnda yer almýþtýr ve yer almaya devam edecektir demiþtir. Fakat burada belirleyici Türkiye’nin tutumu deðil çünkü Türkiye’nin vereceði tepki oyunun baþýndan düþünülmüþtür. Burada belirleyici durum Ýran, Ukrayna gibi bölge ülkeleri ve þiddetlenen savaþ durumunda askeri destek verecek diðer Ýslam ülkelerinin alacaðý tutumdur. Ukrayna’nýn Kýrým’da bir cephe açmasý ve Tatarlarýnda vatanlarýný kurtarmak için bu mücadeleye katýlmasý Rusya’yý zor durumda býrakabilir. Tatarlarýn bir savaþ baþlatmasý baþta Tataristan olmak üzere diðer cumhuriyetlerde karþýlýk bulabilir. Rusya için Ýran’ýn ne gibi tepki vereceði çok önemli bir konudur zira Rusya ve Ýran’ýn bölgeyi paylaþan 100 yýllýk anlaþmalarý vardýr ve Azerbaycan’ýn Rusya’nýn kontrolüne girmesinde Ýran’ýnda çýkarlarý mevcuttur. Daha önceki süreçte Ýran’ýn Ermenistan’a destek verdiði bilinmektedir. Fakat Ýran’dan gelen ilk tepkinin dengeli olduðunu söyleyebiliriz. Ýran Dýþiþleri Bakanlýðý Sözcüsü Hüseyin Cabiri Ensari, "Her iki kuzey komþumuzu soðukkanlý olamaya davet ediyor, durumu daha da zorlaþtýracak eylemlerden kaçýnmalarýný istiyoruz"[6] diyerek ateþkes çaðrýsý yapmýþtýr. Ýran’ýn tutumuna Güney Azerbaycan’daki Türk toplumunun Azerbaycan’a göstermiþ olduðu destek etkili olmuþ olabilir. 20-25 sene içerisinde iki yakadaki Azerbaycan toplumunun bir birini tanýdýðý, bütünleþme göstermiþ olduðu ve Ýran’ýn bu sefer rahat þekilde Ermenistan’a destek veremeyeceði görülmüþtür. Pakistan ve Suudi Arabistan’dan gelen açýklama Rusya’yý düþündürmüþ olabilir. ÝÝT Genel Sekreteri Medeni, 'Azerbaycan'a karþý Ermeni saldýrýlarý konusundan endiþeliyiz. Ermenistan derhal çekilsin' açýklamasýnda bulunmuþtur [7].  Ýslam ülkelerinden gelen resmi desteðin dýþýnda toplumsal destek Rusya’yý daha fazla düþündürebileceðini söyleyebiliriz. Savaþýn þiddetlenmesi durumunda Azerbaycan toplumuna Ýslam ülkelerinden gelebilecek gönüllü savaþçýlarýn Kafkasya’da nelere yol açabileceðinin hesabýný yapmýþtýr.

***

Sonuç olarak bu þartlarda savaþýn devam ettirileceðini düþünmemek gerekmektedir. Savaþýn devam etmesi durumunda sonucunun ne olacaðýnýn tahmin edilememesi bunun devam ettirilmesine en büyük engeldir. Rusya bu savaþla Azerbaycan’a mesaj vermiþ olmakla birlikte bölgedeki durumu, verilecek tepkileri ölçmeye, nabýz yoklamaya çalýþmýþtýr. Tablo Rusya’nýn istemediði bir durumu göstermektedir. Geldiðimiz nokta itibariyle Ermenistan’ýn geri çekilmiþ olmasý sebebiyle kaybeden taraf olduðunu söyleyebiliriz. Fakat Azerbaycan’ýn ateþkes çaðrýlarýna karþýlýk vermesi ve karþý tarafa Daðlýk Karabað’ý tanýtma uðraþýnda elini kuvvetlendirici bir kart açmamasý gerekmektedir. Azerbaycan provakasyonun farkýnda olmalýdýr.

Dr. Elþan ÝZZETGÝL

USGAM Genel Koordinatörü



[1] 170 Ermeni askeri öldürüldü, http://www.haber7.com/kafkaslar/haber/1878646-170-ermeni-askeri-olduruldu

[2] Elþan Ýzzetgil, Ermenistan’ýn Güvenlik Ýkilemi ve Rusya’nýn Ermenistan Üzerindeki Etkisi”, Yeni Türkiye Dergisi (Kafkaslar Özel Sayý), Cilt: 8, Sayý 78, Temmuz-Aralýk 2015, s. 506-518.

[3] 'Azerbaycan saldýrýrsa, Karabað'ý tanýrýz',  http://www.ntv.com.tr/dunya/azerbaycan-saldirirsa-karabagi-taniriz,E9r_tOavsEK0qkfCxwt4RA

[4] Önce geri vites yaptý sonra Türkiye'ye laf attý, http://www.haber7.com/kafkaslar/haber/1879603-once-geri-vites-yapti-sonra-turkiyeye-laf-atti

[5] Putin’in yeni cephesi Karabað, http://www.haber7.com/asya/haber/1879614-putinin-yeni-cephesi-karabag

[6] Ýran'dan, Azerbaycan ve Ermenistan'a çaðrý, http://www.ntv.com.tr/dunya/irandan-azerbaycan-ve-ermenistana-cagri,VKs-mQvTt0ie8radBfZZGg?_ref=infinite

[7] 'Ermenistan derhal kayýtsýz þartsýz çekilsin', http://www.haber7.com/kafkaslar/haber/1877315-ermenistan-derhal-kayitsiz-sartsiz-cekilsin

 

 

 
  "Cavaheti Ermenileri Ne Ýstiyor"   25.11.2011
  Duma Seçiminin Kafkasya Yansýmasý: 'Ayýnýn Balýk Avý'   08.12.2011
  "Ýran'a Müdahale Giriþimlerine Rusya'nýn Güney Kafkasya Cevabý"   03.02.2012
  "Azerbaycan Ýran Ýçin Düþman Bir Ülke Mi?"   20.03.2012
  "Ahýska Sorununda Son Geliþmeler:Geri Dönüþler Baþlýyor Mu?"   2012-03-24
  "Karabað'ýn Ruhu Azerbaycan Üzerinde Dolaþýrken"   2012-04-11
  “Azerbaycan -Türkiye Ýliþkilerinin Geliþtirilmesinin Gerekliliði”   2012-04-17
  "Azerbaycan Örneðinde Türk Cumhuriyetlerinde Sosyal ve Kültürel Hayatý Etkileyen Dýþ Tehditler"   2012-04-10
  "Azerbaycan Örneðinde Türk Cumhuriyetlerinde Sosyal ve Kültürel Hayatý Etkileyen Dýþ Tehditler (2)"   2012-04-11 23:35:18
  "Azerbaycan Örneðinde Türk Cumhuriyetlerinde Sosyal ve Kültürel Hayatý Etkileyen Dýþ Tehditler (3)"   2012-04-11
 
Ana Sayfa Hakkımızda Haberler Analizler Röportajlar Projeler Duyurular Raporlar Makaleler Yasal Uyarı İletişim
  Soft&Design N.ROGLU