Videolar Linkler RSS Site Haritası
 
 
 
 
Untitled Document
» Konular / Asya/ Þanghay Ýþbirliði Örgütü ve Türkiye

Yazarlar
  Mehmet Seyfettin EROL
  Almanya’nın Önlemez Çöktürülüğ...
  Alaeddin YALÇINKAYA
  Orta Doðu ve NATO
  Ceren GÜRSELER
  Batý Sahra’da BM’nin Giriþimleri
  Elşan İZZETGİL
  Daðlýk Karabað Savaþýnýn Düþünd...
  Musa KARADEMİR
  ÝNGÝLTERE AB’DEN AYRILDI ÞÝMDÝ D...
  İsmail CİNGÖZ
  Türkiye ve KKTC’de Seçimler Yaklaþ...
Diger yazarlar »
Eklenme Tarihi: 2013-01-27 13:51:02
Þanghay Ýþbirliði Örgütü ve Türkiye

Türkiye Cumhuriyeti Baþbakaný Recep Tayyip Erdoðan Kanal 24’de gazetecilerle söyleþisinde “Geçenlerde Sayýn Putin’e bizi Þanghay Beþlisine alýn dedim. Biz de AB’ye ‘allahaýsmarladýk’ diyelim, ayrýlalým oradan. Bu kadar oyalamanýn ne anlamý var?”[1] diyerek adeta yeni bir ‘yön’, ‘istikamet’ tartýþmasý baþlatmýþtýr. Erdoðan’ýn Þanghay Beþlisine girme isteði aslýnda Ocak 2005’den beri biliniyor[2] fakat bunun bugün tekrar gündeme getirilmesi farklý bir anlamý vardýr.

AB’nin Türkiye’yi yýllardýr oyaladýðý, Müslüman bir ülke olduðu için birliðe almak istemediði, bugün bariz þekilde anlaþýlýyor olmasý dolayýsýyla Baþbakan’ýn bir sitem, bir býkkýnlýk vesilesi olarak bu cümleleri sarf ettiðini söyleyebiliriz. Hatta AB’nin kararsýzlýðý karþýsýnda bir mesaj vermek istemiþ olduðu, bir blöf yaptýðý da düþünülebilir.

Bu açýklamanýn Ýngiltere Baþbakaný David Cameron’un “Baþbakan olursam AB üyeliðini referanduma götüreceðim”[3] diye açýklama yapmasý ve ardýndan Hollanda’dan da bu yönde ayrýlýk sinyallerinin gelmesi esnasýnda yapýlmýþ olmasý da Türkiye’nin AB’ye mesaj vermek istemiþ olacaðý konusunda bizde izlenim oluþturabilmektedir.

Fakat, “AB bizi unutmak istiyor ama çekiniyor, unutamýyor. Halbuki bir açýklasa biz rahatlayacaðýz…”, devamýnda “… siz de ister istemez 75 milyonun bir Baþbakaný olarak baþka arayýþlar içerisine de giriyorsunuz…” ve “Þanghay Beþlisi daha iyi, çok daha güçlü” gibi cümleleri Baþbakan’ýn, AB’nin Türkiye’yi Müslüman ülke olmasýndan dolayý kesinlikle birliðe dahil etmeyeceðine kanaat getirmiþ bir izlenim vermiþtir. Bundan dolayý da ciddi - ciddi alternatif arayýþý içinde olduðunu göstermektedir.

Burada beklide þu sorularýn cevap bulmasý gerekmektedir: Þanghay Ýþbirliði Örgütü Avrupa Birliðinin alternatifi olabilir mi?; Gerçekten ÞÝÖ AB’den daha güçlü mü?; Neye göre güçlü?; Neden ÞÝÖ?...

Avrupa Birliði 2. Dünya savaþýndan sonra, savaþýn yýkýcý sonucunun da etkisiyle kurulmasýna ihtiyaç duyulmuþ, Batý Blok’unun Avrupalý ülkeleri tarafýnda kurulmuþtur. Neredeyse tek kültürlü ve ülkelerin tamamýnýn Hýristiyan inancýna sahip olduðu, çok daðýnýk olmayan bir coðrafyada kurulmuþ bir siyasi birliktir. Bu ülkeler ayný zamanda NATO gibi ayný güvenlik tehdidine karþý kurulmuþ ve sonrasýnda þekillenmiþ bir önemli örgüte de sahipler. Diðer taraftan AB Türkiye’yi birliðe dahil edebilirler ise Hýristiyan kulübü olma damgasýndan kurtulma ve ekonomik olarak da daha güçlü bir yapýya bürünme yeteneði ne de sahiptir.

Diðer taraftan Þanghay Ýþbirliði Örgütü 1990 yýlýna kadar karþý safta yer almýþ Rusya ve Çin’in ön ayak olduðu ekonomik ve güvenlik temelli bir örgüttür. Sovyetler Birliði daðýldýktan sonra batýya yönelen Rusya Avrupa’da kabul görmemiþ, çevresinde güvenlik sorunlarý ortaya çýkmýþ, NATO ve ABD tarafýnda çevrelenmeye çalýþýldýðýný da hissetmiþ ve kendini güvende görmeyerek Çin ile iþbirliðine gitmeye karar vermiþ ve ertesinde bu örgün ortaya çýkmýþtýr. Burada iki önemli gücü bir araya getiren tehdit unsuru bizim için çok önemli olduðu için bunun sorgulanmasý gerekmektedir. En belirgin sebep jeopolitik risklerden kaynaklandýðýný göstermektedir. Brzezinski gibi Amerikalý uluslararasý iliþkiler teorisyenlerinin ABD’nin dikkatini Avrasya’ya yönelten çalýþmalarý ve bunun uygulamada karþýlýðýnýn görülmeye baþlanmasý bu bölgedeki ülkeleri bir takým önlemler almaya itmiþtir. Bu anlamda Þanghay Beþlisi, ABD’nin öncülüðündeki deniz gücü karþýsýnda Avrasya kara kýtasýnýn güçlerini birleþtirme denemesidir. Bu örgüte üye ve gözlemci ülkeler Rusya, Çin, Kazakistan, Kýrgýzistan, Tacikistan, Özbekistan, Pakistan, Hindistan, Ýran, Afganistan, Moðolistan gibi kendi aralarýnda birden çok sorunu olan, ekonomik, nüfus, askeri ve diðer bakýmlardan birbirine eþit olmayan ve en önemlisi birçok din ve medeniyete sahip ülkelerden teþekkül olmasý önemli zorluklarý da beraberinde getirmektedir.

En önemli sorun Çin ve Hindistan’ýn nüfusu karþýsýnda diðer ülkelerin nasýl bir denge kuracaklarý, serbest dolaþým olduðu düþünüldüðünde ne gibi sonuçlarý olacaðý, Kýrgýzistan ve Kazakistan’ýn böyle bir durumda kaç ay içerisinde tarihe karýþacaðý gerçeðidir. Ekonomik olarak da bir sürü kotaya raðmen Çin’in ekonomisi Dünya’daki bütün ülkeleri tehdit edebiliyorken bu ülkeyle ekonomik iþbirliðinin nasýl geliþtirilebileceði düþündürücüdür. Bütün bunlar göz önünde bulundurulduðunda ÞÝÖ için iyi bir alternatif demek biraz zor gözükmektedir.

Bunlarýn yanýnda Erdoðan’ýn yeni politik açýlýmý,  200 yýllýk batýcýlýk politikasýndan vazgeçmek anlamýna da gelebilir. Bunun gerekli olup olmadýðý tartýþýlabilir ama Türkiye için bir takým sonuçlarý olacaktýr. Amerika ile birlikte Ortadoðu’yu ‘dönüþtürmeye’ soyunmuþ olduðu bir dönemde Türkiye’nin, ABD ve Avrupa’yý karþýsýna alýp, doðuda yeni oluþmakta olan bir blok’a yönelmesi gerekçi ve olasý mý? Evet Türkiye Avrupa Briliðine üyelikten vazgeçip böyle bir giriþimde bulunur ise bunun anlamý yeni bloklaþma olacaktýr.  Türkiye’de yükselen bir güç olarak tercihini yapmýþ olacaktýr.

Türkiye için bu durum çok erken bir hareket olarak sayýlabilir. En azýndan Ýran’a yönelik muhtemel bir müdahale riski hala varken, müdahalenin sonucunun görülmesi daha doðru bir giriþim olurdu. Çünkü Ýran’a yapýlacak bir müdahale yenidünya düzeni için çok önemli iþaretler verecektir. BU anlamda Baþbakanýn ÞÝO çýkýþý gerçekçi deðildir.

Elþan ÝZZETGÝL

 


1)      "Bizi Þangay Beþlisi'ne alýn, AB'yi unutalým", http://www.haberturk.com/dunya/haber/814564-bizi-sangay-beslisine-alin-abyi-unutalim; “Baþbakan ‘Sansürsüz Özel’de Gündeme Ýliþkin Sorularý Yanýtladý”,http://www.yirmidort.tv/politika/basbakan-sansursuz-ozelde-gundeme-iliskin-sorulari-yanitladi-h24215.html

2)      Nerdun Hacioðlu, “Türkiye, Þanghay Ýþbirliði Örgütü‟ne girmek istiyor”, Hürriyet Gazetesi, 13 Ocak 2005; “Þanghay‟Sürprizi”, Radikal Gazetesi, 13 Ocak 2005; “Putin welcomes Turkey’s interest in Shanghai organization”, Interfax, 12.01. 2005.

3)      “Cameron: 2015'te baþbakan olursam AB üyeliðimizi referanduma götüreceðim”, http://www.hurriyet.com.tr/planet/22421587.asp

 
  "Asya-Pasifik Bölgesinde Deniz Yollarýnýn Artan Önemi ve Güney Çin Denizinde Vietnam - Çin Gerginliði"   20.03.2012
  "ASEAN Bölgesel Forumu Toplantýsý ve Güneydoðu Asya'da Yeniden "Pax-Americana Sendromu"   2012-03-20
  "Bangladeþ'de Anayasa Tartýþmalarýnýn Gölgesinde Siyasi Kriz   2012-03-20
  "Güney Çin Denizinde Yükselen Kriz Baðlamýnda Asya Pasifik Bölgesinin Güvenliði"   2012-03-20
  "Güney Kore- Hindistan Nükleer Ýþbirliði ve Nükleer Enerji Ýkilemi"   2012-03-20
  "Çin - Pakistan Ýliþkilerinde Gwadar Limaný ve Bölgesel Geliþmelere Etkileri"   2012-03-20
  "Hindistan Donanmasý Doðu Komutanlýðý'nýn Etkinliðini Artýrýyor"   2012-03-20
  "Japonya Nükleer Enerjiden Vazgeçmiyor"   2012-03-20
  "ÇHC XXI Yüzyýlýn Süper Gücü Olacak"   2012-04-04
  "Obama -Dalay Lama Görüþmesinin ABD - Çin - Hindistan Ýliþkilerine Olasý Etkisi"   22.03.2012
 
Ana Sayfa Hakkımızda Haberler Analizler Röportajlar Projeler Duyurular Raporlar Makaleler Yasal Uyarı İletişim
  Soft&Design N.ROGLU