Videolar Linkler RSS Site Haritası
 
 
 
 
Untitled Document
» Rapor / Rapor No: 01.01.12. ahýska sorunu

Yazarlar
  Mehmet Seyfettin EROL
  Almanya’nın Önlemez Çöktürülüğ...
  Alaeddin YALÇINKAYA
  Orta Doðu ve NATO
  Ceren GÜRSELER
  Batý Sahra’da BM’nin Giriþimleri
  Elşan İZZETGİL
  Daðlýk Karabað Savaþýnýn Düþünd...
  Musa KARADEMİR
  ÝNGÝLTERE AB’DEN AYRILDI ÞÝMDÝ D...
  İsmail CİNGÖZ
  Türkiye ve KKTC’de Seçimler Yaklaþ...
Diger yazarlar »
Rapor No: 01.01.12. ahýska sorunu Eklenme Tarihi: 07-07-2012 20:45:37

Avrupa Konseyi Belgelerinde Ahýska Sorunu ve Gürcistan’ýn Konuyla Ýlgili Politikasý

Avrupa Konseyi belgelerini incelediðimiz zaman Ahýska sorunu, kurumun karar ve raporlarýnda 1993 yýlýndan itibaren yer aldýðýný görmekteyiz.  1993 yýlýnda kabul edilmiþ 996 sayýlý kararda[1], 1941-1944 yýllarý arasýnda Stalin tarafýndan sürgün edilmiþ etnik guruplardan biri olan Ahýska halkýnýn geri dönüþ haklarý Rusya tarafýndan verilmelidir denilmektedir. Bununla birlikte “Azerbaycan ve Ermenistan’daki mülteci ve yerlerinden edilmiþ insanlarýn durumlarý üzerine” 1059 sayýlý (1995)  kararda, Gürcistan hükümeti, Birleþmiþ Milletlerin desteðiyle Ahýska halkýnýn yurda dönüþünü saðlanmalýdýr denilmektedir[2]. “Kafkasya’daki mülteci ve yerlerinden edilmiþ insanlar üzerine” 1335 sayýlý, 1997 tarihli kararda da Orta Asya’dan özellikle de Özbekistan’dan 50.000 Ahýska Türkü, daha önce sürüldükleri Gürcistan’daki vatanlarýna dönmek istemektedirler denilmektedir[3].

Yukarýdaki ifadelere raðmen Ahýska sorununun Gürcistan’la ilgili belgelerde yer almasý, Gürcistan’ýn Avrupa Konseyine müracaatý sonrasý, 1998 yýlýnda Gürcistan’la ilgili hazýrlanan raporla baþlamýþtýr. Bu raporda Ahýska Türklerinin vatanlarýna geri dönme hakký Devlet Baþkaný Þevardnadze tarafýndan kabul edilmiþtir fakat bazý bürokrasi ve yerel yönetimlerin direnci mevcuttur denilmekte, bununla birlikte raporda Gürcistan’ýn konseye kabul edilmesinden sonraki 2 sene içerisinde Ahýska halkýnýn yerleþtirilmesi ve entegrasyonu ile birlikte Gürcistan vatandaþlýðýna dönmeleriyle ilgili kanun çýkarýlacak, 3 sene içinde bu kanun yürürlüðe girecek ve 7 sene içerisinde Ahýska halkýnýn vatana dönüþü tamamlanacaktýr denilmektedir[4]. Bu durum 209 [5] sayýlý tavsiye kararýnýn 10/e fýkrasýnda hemen -hemen benzer cümlelerle tekrarlanmýþtýr.

Gürcistan 1999 yýlýnda Avrupa konseyine üye olmuþ fakat bu üyelik þartlý üyelik olup, þartlardan biri de Ahýska halkýnýn geri dönüþünün 12 yýl içerinde saðlanmasý hususudur. Gürcistan’ýn kuruma üyeliðinden sonra neredeyse her sene ülkenin durumu, geliþmeler ve yapýlmasý gerekenlerle ilgili raporlar hazýrlanmakta ve konu AKPM’de gündeme getirilmektedir. 2001 yýlýnda kabul edilen “Gürcistan’ýn yükümlülükleri ve taahhütleri” baþlýklý 9191 sayýlý dokümanda Ahýska halkýnýn teknik bir sorundan ibaret olmadýðý devlet baþkaný Þevardnadze tarafýndan bir karar alýnmasý gerektiði belirtilmiþ, bunun yanýnda Gürcistan’da yaþamakta olan 107 kiþiden oluþan Ahýskalýlarýn sadece 5’nin vatandaþlýk alabildiðine dikkat çekilerek bu konuda ilave kararlar alýnmasý gerektiði belirtilmiþtir[6]. 2002 yýlýnda kabul edilen 1570 sayýlý tasfiye kararýnda da Ahýska Türklerinin geri dönüþü ile ilgili Gürcistan’ýn mevzuat çalýþmasý yapmasý gerektiði fakat bu konuda bir geliþmenin olmadýðý belirtilmiþtir[7].

Gürcistan’da yaþanan renkli devrim ve kurulan yeni hükümetin demokrasi ve insan haklarýna daha fazla tolerans göstereceðini belirtmesi, bunun yanýnda Rusya Federasyonunun Krasnodar eyaletinde Ahýska Türklerine karþý ayrýmcýlýk hareketleri þiddet boyutuna baþlamasýyla birlikte Avrupa Konseyi, Ahýska sorununa daha ciddiyetle bakmaya baþlamýþ ve birçok rapor ve kararda Ahýska Türklerinin sorunu zikredilmiþtir. 2004 yýlýnda kabul edilen “Gürcistan’daki demokratik kurumlarýn iþleyiþi” üzerine 10049 sayýlý raporda sorun ele alýnmýþ ve Avrupa Konseyi, Ahýska halkýnýn vatana geri dönüþü konusunda Gürcistan’a yardýmcý olmasý önerilmiþtir[8]. Yine bu yýl içerisinde Rusya Federasyonu ve Baðýmsýz Devletler Topluluðundaki mülteci ve sýðýnmacýlarýn durumlarý üzerine” 1667 sayýlý tavsiye kararda, Ahýska halkýnýn vatansýzlýk sorununun çözümü için Rusya Federasyonun da düzenleme yapmasý istenmiþtir[9]. Ve en önemlisi de “Ahýska halkýnýn yerleþtirilmesi ve entegrasyonu” üzerine ayrýca bir rapor hazýrlanmýþtýr. Bu raporda dikkat çeken birkaç noktayý belirtecek olursak: yetkililer vatana dönmek isteyen ailelerin sayýsýný belirleyecek; bölgelere yerleþtirilmeleri için hazýrlýk yapacak; Gürcistan halkýnýn bu süreçte göstereceði tepkiyi azaltmak için çalýþmalar yapacak bir komisyon kurulacak; Gürcistan’ýn geri dönüþle ilgili hedefler belirlemesi ve 2011 sonuna kadar sürecin tamamlanmasý saðlanacaktýr denilmektedir[10].

Avrupa Konseyinin Gürcistan’la ilgili son raporlarýnda en fazla gönderme yapýlan iki karar dikkati çekmektedir. Bunlar “Gürcistan’ýn yükümlülükleri ve taahhütleri üzerine”  1415 sayýlý (2005)[11] ve “Yerlerinden edilmiþ Ahýska halkýnýn durumu” isimli 1428 sayýlý (2005) kararýdýr[12]. Bu iki kararda da üzerinde durulan konu, Gürcistan’ýn Avrupa konseyine üye olmadan önce taahhüt ettiði konularý yerine getirmesi gerekmekte, süreç gecikmeksizin baþlamalý ve 2011 yýlýnýn sonuna kadar tamamlanmalýdýr denilmektedir.1428 sayýlý kararda ayrýca Ahýska Türklerinin geri dönüþü ve entegrasyonuyla ilgili projelerin hazýrlanmasý ve Avrupa Konseyi Kalkýnma Bankasýna sunulmasýyla ilgili konu belirtilmiþ ve bu hususta Ahýska Türklerinin ihtiyaçlarý dikkate alýnmasý gerektiðinin altý çizilmiþtir. Bundan sonraki karar ve raporlarda bu iki karara uyulmasý gerektiði sürekli belirtilmekte, Gürcistan’a yükümlülükleri hatýrlatýlmaktadýr. 2006 yýlýnda 1415 sayýlý kararýn uygulanmasý üzerine 1477 kararýn alýnmasý bunun en belirgin örneðidir[13].

2008 yýlýnda yayýnlanan raporda olumlu geliþmelerden bahsedilirken, zorda olsa Gürcistan parlamentosundan geri dönüþle ilgili kanun çýkarýldýðý, bazý mevzuat çalýþmalarý yapýldýðý belirtilmiþtir. Bunun yanýnda geri dönüþle ilgili komisyonun çalýþmalarýný takip etmek ve 2011 yýlýna kadar geri dönüþ sürecinin tamamlanmasý için þartlar yaratmak ve 1428 sayýlý kararlarýn tam uygulanmasý doðrultusunda geliþmelerin takip edildiðinden bahsedilmektedir. 2008 raporu Gürcistan’ýn Ahýska Türklerinin geri dönüþü için 2007 Haziran ayýnda Cumhurbaþkaný Saakaþvili tarafýndan imzalanarak yürürlüðe giren kanundan sonra hazýrlandýðý için Avrupa Konseyinin Gürcistan’la ilgili hazýrlanan genel raporlar içerisinde bu zaman kadar Ahýska konusuna en geniþ yer verilmiþ ilk rapor niteliði taþýmaktadýr. Bu raporda 240 ile 253 arasý Maddelere Ahýska sorununa ayrýlmýþtýr[14]. Bu maddeler Gürcistan’ýn konuyla ilgili politikalarý anlama açýsýndan önemli detaylar içerdiði için bu teferruatlar Gürcistan politikalarý kýsmýnda geniþ þekilde ele alýnacaktýr.

2008 Avrupa Konseyinin Gürcistan’la ilgili raporundan sonra bu konuyla ilgili kurumun bir sonraki ve son belgesi 2011 yýlýnda yayýnlanan “Gürcistan'ýn yükümlülükleri ve taahhütleri üzerine” 12554 kayýt numaralý raporudur[15]. 2008 raporu Ahýska sorunu açýsýndan çýkan kanunu deðerlendirirken, 2011 raporu bu raporun uygulamada nasýl karþýlýk bulmakta olduðunu ve taahhütler doðrultusunda yapýlmasý gerekenleri ele almaktadýr. Bu rapor Ahýska sorunundaki son durum açýsýndan da bize önemli bilgiler sunmaktadýr. Aþaðýdaki bölümde bunlarýn detaylarýna yer verilecektir.

Avrupa Konseyi Belgelerinde Gürcistan’ýn Ahýska Politikasý

Þevardnadze devlet baþkanlýðý döneminde Ahýska sorununun çözümü konusunda bir kararname çýkarmýþ fakat bu kararname ülkedeki dengelerin baskýlarý dolayýsýyla uygulama þansý bulmamýþtýr. Gürcistan Avrupa Konseyine 1999 yýlýnda üye olurken Ahýska Türklerinin geri dönüþünü 12 sene içerisinde tamamlama taahhüdünde bulunmuþ olmasýna raðmen bu sorun 2006 yýlýndaki meclis çalýþmalarýna kadar sorunu tanýmanýn ötesine geçmemiþtir. Nihayet uzun uðraþlar sonucu 2007 yýlýnda Gürcistan parlamentosu, “20. Yüzyýlýn 40’lý Yýllarýnda Eski SSCB Tarafýndan Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetinden Zorla Göç Ettirilen Kiþilerin Geri Dönmesiyle Ýlgili Kanun” adý altýnda Ahýska Türklerinin geri dönüþünü içeren yasa çýkarýlmýþtýr[16]. Yasa Gürcistan Cumhurbaþkanýnca imzalanmýþ ve resmiyet kazanmýþtýr. Bu kanun daha hazýrlanma aþamasýndayken, sýzdýrýlan taslaða ve çýkan kanuna Ahýska sivil toplum kuruluþlarý ve aydýnlar eleþtirilerde bulunmuþlardýr. Ben bu eleþtirileri burada tekrar gündeme getirmeyi düþünmüyorum ama Gürcistan politikalarýný görme açýsýndan daha çok son raporlarda, raportörlerin tespit ettikleri olumsuzluklarý burada ele almak istiyorum. 2008 raporu bunun için çok önemlidir. Raporda Ahýska sorunuyla ilgili konulara baþlarken, Gürcistan kanunu “çok eleþtirilmiþ olsa da en azýndan ilk adýmdýr” sorunu ülkenin “Cumhurbaþkaný ve milletvekilleri “Ahlaki bir yükümlülük” olarak gördüklerini belirtmektedirler… samimiyetlerine inanýyoruz” denilerek bu kanunun sadece bir adým olarak kabul edildiði ve devamýnýn geleceðine inandýklarýný belirtmektedirler. Diðer bir paragraftan “yasa tasarýsýnýn içeriði çok eleþtirildi, hatta “geri getirmeme yasasý” olarak nitelendirildi” denilmekte ve devamýnda “biz kabul edilen yasanýn bir çok hükmünün belirsizlik taþýdýðýný, devlet yetkilileri için yorumlanacak çok fazla alan býraktýðýný kabul ediyoruz” denilmektedir. Yasada vatandaþlýk konusunun belirsiz olduðu tespit edilmiþ, geri dönen kiþinin ne zaman vatandaþlýk alacaðýnýn belirtilmiþ olmadýðý kaydedilmiþtir. Bunun yanýnda “Gürcistan’a yeniden yerleþim prosedürlerinden bahsedilmemektedir, vergi veya sosyal güvenlik ile ilgili konular geri dönüþçüler için belirsizdir. Gürcistan’ a geri dönenlerin hak ve hukuklarýný kapsamýyor. Bu yasa gelecekte revizyondan geçmesi gerekmektedir” denilmektedir. Diðer bir husus da bilinçlendirme konusunda Gürcistan’ýn çok baþarýsýz olduðu konusudur. Raporda Gürcistan Cumhuriyet Enstitüsünün verdiði statistiki verilere dikkat çekilerek 2008 yýlý þubat ayýnda Ahýska halkýnýn geri dönmesini istemeyenlerin oraný % 67 gibi yüksek bir rakamý gösterdiði, bu durumun 2006’da %53 olduðu ve bu konuda Gürcistan’ýn çok baþarýsýz olduðu belirtilmiþtir. Oysaki taahhütlerinde Ahýska halkýnýn geri dönüþü için uygun þartlarýn oluþturulacaðý, bunun içinde halký bilinçlendirme kampanyalarýnýn yapýlmasý gerektiði ileri sürülmüþtür[17]. Bu duruma 2011 raporunda da yer verilmiþtir.

Son Durum

2011 Raporuna baktýðýmýz zaman uygulamadaki aksaklýklarý görmek mümkündür. Bu raporda “Gürcistan gecikmiþ olarak 2007 yýlýnda” kanun çýkarmýþtýr denilerek Ahýska sorunu ele alýnmaya baþlanmýþtýr. “Dilekçe formlarýný doldurmak ve belgeleri toplamak için insanlara çok az zaman verilmiþtir. Özellikle dilekçe formlarý 2008’in geç zamanýna kadar daðýtýlmamýþtýr.” Bu durum 2008 raporunda da belirtilmiþtir. Bu raporda, kanuna göre dilekçeler Ocak 2008 ile Ocak 2009 tarihleri arasýnda bir sene gibi kýsa bir zamana sýðdýrýlmýþtýr denilerek zamanýn çok kýsa olduðu tespiti yapýlmýþtýr. Neredeyse 70 senelik bir soruna çözüm üretmek için hazýrlanmýþ kanun, ABD, Rusya Federasyonu, Ukrayna dahil Dünya’nýn 9 ülkesine daðýlmýþ halkýn, bir sene gibi kýsa bir sürede müracaat etmeleri istenmiþ ve bu sürenin 6 ayý da dilekçe formlarý geç daðýtýlarak gasp edilmiþtir. Bununla birlikte dilekçe formlarý Gürcüce hazýrlanmýþ, müracaatlar ya Gürcüce ya da Ýngilizce yapýlmasý þartý koþulmuþtur[18]. Dünyanýn her tarafýna daðýlmýþ insanlarýn sürgün edildiklerine dair belge bulmalarýndan bahsetmeye herhalde gerek yoktur. Bunlara raðmen kanunda müracaat yerleri ülke kurumlarý ve ülkelerdeki temsilcilikler olarak belirtilmiþ olmasýna raðmen Gürcistan’ýn Azerbaycan elçiliði dilekçe dosyalarýný kabul etmediði için Gürcistan’a yetiþtirilemeyen 7 bin doysa, akýbetinin ne olacaðýný beklemektedir.

2011 raporunda, iskan süreciyle ilgili sorun olduðunu tespit edilmekte ve “yasa þuanda geri dönüþ süreci için destek ve hazýrlýk stratejisini içeren herhangi bir finansal taahhüdü içermiyor. Gürcistan yetkililer tahminen ne kadar insan’ýn geri dönüþçü olacaðýný bildikten sonra bir strateji geliþtireceklerini söylüyorlar. 2011 yýlýnýn sonuna kadar somut bir planýn yapýlmasý beklenmiyor.”[19] Burada konunun aciliyetinin daha iyi anlaþýlmasý için parantezin biraz açýlmasýnda fayda vardýr. Þöyle ki, 2011 yýlýnýn Hazýran ayýndan itibaren Gürcistan’daki konuyla ilgili komisyon kabul edilmiþ geri dönüþ müracaatlarýný inceleyerek yanýt vermeye baþlamýþlardýr. Kanuna göre belgeleri incelenen ve onaylanan kiþiye “Geri Dönüþçü Statüsü” verilmesi öngürülmüþtür. Statüler daðýtýlmaya baþlandý ve bu statülerinin iki senelik süre vardýr. Bu belgeyi alan kiþi iki sene dolmadan dönüþten yararlanacaðýný bildirmesi gerekmektedir. Bunun bulunduðu ülkenin vatandaþlýðýndan ayrýlmak gibi bir takým prosedürleri var ki, vatansýz kalma riskini içermekte bu durum 2011 raporunda da zikredilmiþtir. Bunun yanýnda bu iki sene dolmadan müracaatta bulunulmazsa kiþi eðer geri dönüþ yaparsa normal yabancýlar gibi, Gürcü vatandaþlýðý için 5 sene beklemesi gerekecektir. Þuan da 500’ün üzerinde kiþiye bu belgeden verilmiþ ve ilk verilen belgelerin bir senesi dolmuþtur. Fakat insanlar, nereye yerleþtirilecekleri, sürecin nasýl devam edeceði ile ilgili bir plan olmadýðý için akibetlerini beklemektedirler. Ayrýca bir aileden müracaat eden yetiþkinlerin birine statü çýkarken diðerlerine çýkmamasý büyük sorun oluþturmaktadýr. Bu noktada ayný belgeleri içeren aileye ait dosyalarýn nasýl ve neye göre incelendiði ve amacýn ne olduðu konusunda kuþkular vardýr.

2011 raporunda tespit edilen birkaç hususu kýsa - kýsa belirtmek gerekirse; “sadece teknik gerekçelerle müracaatlarýn reddedilmesinin önlenmesi”, “(evraklarla ilgili) maksimum esneklik gösterilmesi” hususu belirtilmiþ, bunun yanýnda kendi imkanlarýyla dönmek isteyen Ahýska halký, ülkeye yerleþmek isteyen diðer yabancýlardan daha kötü muamele görmekteler, engelle karþýlaþmaktalar denilmektedir. Görüldüðü gibi ülke Ahýska halkýnýn geri dönüþü için bir strateji çalýþmasý yapmazken kendi imkanlarýyla gelenleri de engellemektedir. Bu durum Gürcistan’ýn geri dönüþ konusundaki samimiyetini test etmektedir. 2011 raporunda Gürcistan yönetiminin tüm Ahýska halkýna ulaþýp ulaþmadýklarýnýn muhakemesini yapmaya davet ederek aslýnda Gürcistan’ýn bu konuda samimi olmadýðýný tespit edikleri anlaþýlmaktadýr[20].

Raporlarda, Ahýska halkýnýn geri dönüþü ve entegrasyonu için Avrupa Konseyinin destek vermesi gerektiði, projelerin Ahýska halkýnýn ihtiyaçlarý göz önünde bulundurularak hazýrlanmasý gerektiði belirtilmiþtir. Bugün Ahýska Türklerinin geri dönüþü ve entegrasyonuyla ilgili Avrupa kurumlarýndan mali destek alan ve statülerin verildiði Azerbaycan’ýn Ahýska Türklerinin yaþadýklarý yerlerde faaliyette bulunan 3 kuruluþ vardýr. ACF Ýnternational, ECMI ve üst çatýnýn dahilinde bölgede faaliyette bulunan Gürcistan/ Ahýska merkezli “Toleranti”[21] isimli kuruluþ. Bu kuruluþlar bölgede statü alan kiþilerle buluþup onlara “bilgiler” vermekteler, onlarýn sorularýný yanýtlamaya çalýþmaktalar, “bilgilendirme broþürleri daðýtmaktalar” ve buradan seçtikleri insanlarý Gürcistan’a “geziye” götürmekteler. Daðýttýklarý broþürler tek kalemden çýkmýþ gibi birbirine benzemekte bilgi vermekten uzak, kafa karýþýklýðýna yol açan kýsýr ve kesinlikle Ahýska halkýnýn entegrasyonuna hizmet etmemektedir. Statü sahibi kiþi Gürcistan’a döndüðünde yabancý vatandaþlarýn sahip olduðu haklarýn dýþýnda herhangi bir hakka sahip olmayacak konusunu iþleyen broþürün entegrasyona ve geri dönüþe ne gibi katkýsý olabileceði gerçeði insaný epey düþündürmektedir[22]. Bunun dýþýnda “Toleranti” kuruluþu Azerbaycan’da Ahýskalýlarýn yaþadýklarý bölgede bir ofis açmýþ ve burada bilinen faaliyetlerinden biri, bölgeden topladýðý Ahýskalýlarý Gürcistan’a götürüp Klise türünden Gürcü deðerlerini yansýtan yerleri gezdirmektedirler. Bu gezilere katýlan birkaç kiþinin izlenimlerinde dikkat çeken husus, vatannýmýzda bize ait Ahmediye Camisi gibi tarihi ve manevi yerler var iken bizi oralara götürmeyip Kliselere götürmeleri kafamýzda kuþkular oluþturdu demiþlerdir[23]. Toleranti’nin web sitesi  http://toleranti.ge’de açýlan Ahýska köþesinde sadece Gürcücenin kullanýlmasý da düþündürücüdür. Gürcistan’ýn geri dönüþle ilgili devlet kurumunun sitesinde de Gürcistan kanunu ve Gürcüce dilekçe formlarýnýn dýþýnda Ahýska Türkleriyle ilgili bilgi mevcut deðildir[24].

Sonuç

Bu zamana kadar kabul edilmiþ bütün karar ve yayýnlanmýþ raporlarda Gürcistan’ýn 2011 yýlýnýn sonuna kadar Ahýska halkýnýn geri dönüþünü tamamlamasý gerektiði taahhüdüne yer verilmiþtir. Fakat genel kabul bu sürenin 2 sene uzayabileceði yönündedir. Yani bir sene sonra her halükarda geri dönüþler tamamlanmýþ olmasý gerekmektedir. Ama statülerin daðýtýlmaya baþlanmasýnýn ötesinde, geri dönüþ stratejisi ve bu kapsamda yerleþim yerinin belirlenmesi, alt yapý çalýþmalarý, ev yapýmý, gümrük ayrýcalýðý, göçün nasýl yapýlacaðý, geri dönenlerin bir süre gýda ve maddi yardýmlarla desteklenmesi ve bu konularda uluslararasý kuruluþ ve ülkeler nezdinde destek arayýþý bu zaman kadar halledilmiþ deðil. aslýnda bu konularýn çözümü birkaç mevzuat çalýþmasý ve donör ülkelerin sürece dahil edilmesiyle kýsa zamanda çözülebilir. Türkiye ve Azerbaycan’ýn özellikle de Türkiye’nin bu konuda destek vermek istediði bilinmektedir. Bunun dýþýnda kendi imkanlarýyla geri dönmek isteyenlere ayrýcalýk tanýnmalý ve müracaatý olup olmadýðý aranmamaksýzýn hýzlý bir þekilde vatandaþlýk verilmesi soruna önemli katkýda bulunacaktýr.

Geri dönüþ statülerinin verilmesinde de yukarda belirttiðimiz gibi sorun yaþanmaktadýr. Ahýska Türklerinin vatanlarýna geri dönüþü, bir hakkýn ihlalinin iadesi þeklinde olmalýdýr. Müracaatlar kesinlikle belli bir süre kýsýtlamasýna tabi tutulmamalý. Bu hususta toplanmasý imkansýz belgelerin istenmesi hakkýn ihlalinin ortadan kalkmasýnýn önünde engeldir. Dosya’lar sadece Ahiska’lý olup olmadýðý, sürgün edilmiþ insan ve ya onun çocuklarýna ait olup olmadýðý çerçevesinde olmalýdýr. Aksi taktirde bir yabancý kiþinin vatandaþlýða müracaatý gibi olur ki, buda rencide edici durumu ortaya çýkarmaktadýr. Bununla birlikte bütün aile üyelerine ayný anda statü verilmemesi bütün aile üyeleri için statü çýkmasýný beklemek gibi gereksiz zaman kaybýna neden olmaktadýr. Bu durum aile birliðini tehlikeye düþürmesinin yanýnda, hem ilk statü alanlarýn statü geçerlilik sürelerini tehlikeye sokacaðý hem de süre bitimine doðru ayný anda binlerce insanýn hareket etmesiyle týkanmalara neden olacaðýný göstermektdir. Ayrýca bölgede aðýr geçen kýþ þartlarý göçleri diðer mevsimlere özellikle de bahar ve güz aylarýna yoðunlaþtýracaðý düþünüldüðünde bunun planlamasýnýn yapýlmasýný zorunlu kýlmaktadýr.

Ahýska Türklerinin geri dönüþ ve entegrasyonuna “yardým”  etmek için bölgede faaliyette bulunan kuruluþlar Avrupa Konseyi tarafýndan ciddiyetle takip edilmesi gerekmektedir. Eðer sürece fayda vermiyorlarsa projeleri iptal edilmelidir. Ayrýca Gürcü halkýnýn bilinçlendirilme çalýþmalarý daha ciddiyetle yapýlmalý, Sovyet dönemi boyunca yapýlan propagandalar çürütülmeli, Gürcü halký gerçeklerle tanýþtýrýlmalýdýr.

Son olarak “Gürcistan kanunu” en iyimser kiþiler tarafýndan bile “bir adým” olarak kabul edilmiþtir. Bu sürecin geri dönüþü olmadýðýný düþünen insanlar kanunun kötü olmasýna raðmen müracaatta bulunmuþlardýr. Bunun içinde artýk bu sürecin baþarýlý olmasý gerekmektedir. Diðer taraftan incelediðimiz çalýþmada Gürcistan’ýn Ahýska halkýnýn geri dönüþüyle ilgili samimi olmadýðý anlaþýlmaktadýr. Gürcistan’ýn sürece Avrupa Konseyine verilen taahhüdün yerine getirilmesi olarak gördüðü, Ahýska halkýný oyalayarak oldubittiye getirmek ve bu sorunu kapatmayý arzulamaktadýr. Fakat devam eden süreç Ahýska halkýnýn geri dönüþ hakkýný karþýlamaz ve süreç baþarýsýzlýkla sonuçlanýrsa, Ahýska sorununun baþka mecraya kayma ihtimali göz ardý edilmemelidir. Bu durum Gürcistan ve bölge güvenliði için hiçte istenmeyen bir sonuçlarý doðurabilir.

Dipnotlar

1) “On population movements between the states of the former Soviet Union” Resolution 996 (1993),http://assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta93/ERES996.htm

2) “On the humanitarian situation of the refugees and displaced persons in Armenia and Azerbaijan”,  Resolution 1059 (1995), http://assembly.coe.int/main.asp?Link= /documents/adoptedtext/ta95/eres1059.htm

3) “Preferential treatment of national minorities by the kin-state: the case of the Hungarian Law on Hungarians Living in Neighbouring Countries (“Magyars”) of 19 June 2001”, Resolution 1335, http://assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta 03/ERES1335.htm

4) Terry davis,“Georgia's application for membership of the Council of Europe”, Doc. 8275, 2 December 1998,http://assembly.coe.int/Mainf.asp?link=/Documents/WorkingDocs/Doc98/ EDOC8275.htm

5) “Georgia’s application for membership of the Council of Europe”, Opinion No. 209 (1999),http://assembly.coe.int//Main.asp?link=http://assembly.coe.int/Documents/ AdoptedText/TA99/eopi209.htm

6) “Honouring of obligations and commitments by Georgia” , Doc: 9191, 13 September 2001,http://assembly.coe.int//Main.asp?link=http://assembly.coe.int/Documents/WorkingDocs/doc01/EDOC9191.htm

7) “Situation of refugees and displaced persons in Armenia, Azerbaijan and Georgia”, Recommendation 1570 (2002),http://assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/Adopted Text/ta02/EREC1570.htm

8) “Functioning of democratic institutions in Georgia”, Doc. 10049, 26 January 2004, http://assembly.coe.int/Mainf.asp?link=/Documents/WorkingDocs/Doc04/EDOC10049.htm

9) “Situation of refugees and displaced persons in the Russian Federation and some other CIS countries”, Recommendation 1667 (2004), http://assembly.coe.int/Main.asp?link=/ Documents/AdoptedText/ta04/EREC1667.htm

10) “The situation of the deported Meskhetian population”, Doc. 10451, 4 February 2005,http://assembly.coe.int/Mainf.asp?link=/Documents/WorkingDocs/Doc05/EDOC10451.htm 

11) “Honouring of obligations and commitments by Georgia”, Resolution 1415 (2005), http://assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta05/ERES1415.htm

12) “The situation of the deported Meskhetian population”, Resolution 1428 (2005), http://assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta05/ERES1428.htm

13) Implementation of Resolution 1415 (2005) on the honouring of obligations and commitments by Georgia, Resolution 1477 (2006), http://assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta06/ERES1477.htm

14)“Honouring of obligations and commitments by Georgia” Doc. 11502 rev, 23 January 2008,http://assembly.coe.int/Mainf.asp?link=/Documents/WorkingDocs/Doc08/EDOC11502.htm

15) “The honouring of obligations and commitments by Georgia” Doc. 12554, 28 March 2011,http://assembly.coe.int/Mainf.asp?link=/Documents/WorkingDocs/Doc11/EDOC12554.htm

16) “On Repatriation of Persons forcefully sent into exile from the Soviet Socialist Republic of Georgia by the Former USSR in the 40’s of the 20th Century”, http://mra.gov.ge/main/ENG#section/44

17) http://assembly.coe.int/Mainf.asp?link=/Documents/WorkingDocs/Doc08/EDOC11502.htm

18) http://assembly.coe.int/Mainf.asp?link=/Documents/WorkingDocs/Doc11/EDOC12554.htm

19) http://assembly.coe.int/Mainf.asp?link=/Documents/WorkingDocs/Doc11/EDOC12554.htm

20) http://assembly.coe.int/Mainf.asp?link=/Documents/WorkingDocs/Doc11/EDOC12554.htm

21) http://www.toleranti.ge/

22) Broþür için bkz: http://mra.gov.ge/UploadedFiles/booklet/21/broshure_ENG.pdf

23) Mürsel Veysalov ile Elxan Ýzzatov’un yaptýðý söyleþi.

24) http://mra.gov.ge

Elþan ÝZZETGÝL

 
 
Ana Sayfa Hakkımızda Haberler Analizler Röportajlar Projeler Duyurular Raporlar Makaleler Yasal Uyarı İletişim
  Soft&Design N.ROGLU