Videolar Linkler RSS Site Haritası
 
 
 
 
Untitled Document
» Röportajlar/ 'Elcezire Konfederasyonu ve Günümüze Uyarlanmasý' Toplantý Notlarý

Yazarlar
  Mehmet Seyfettin EROL
  Almanya’nın Önlemez Çöktürülüğ...
  Alaeddin YALÇINKAYA
  Orta Doðu ve NATO
  Ceren GÜRSELER
  Batý Sahra’da BM’nin Giriþimleri
  Elşan İZZETGİL
  Daðlýk Karabað Savaþýnýn Düþünd...
  Musa KARADEMİR
  ÝNGÝLTERE AB’DEN AYRILDI ÞÝMDÝ D...
  İsmail CİNGÖZ
  Türkiye ve KKTC’de Seçimler Yaklaþ...
Diger yazarlar »
'Elcezire Konfederasyonu ve Günümüze Uyarlanmasý' Toplantý Notlarý Eklenme Tarihi: 2013-11-19 00:49:43

Geçtiðimiz Perþembe günü (3 Mayýs 2012) CHP Genel Merkezi’nde, Mustafa Kemal’in Ortadoðu için Barýþ-Birlik-Dayanýþma Projesi ile Elcezire Konfederasyonu ve Günümüze Uyarlanmasý konularýnýn ele alýndýðý, Y. Murat Güztoklusu, Belligün Özdemir ile Kudret Ulusoy’un konuþmacý olarak katýldýðý, Özer Özcan’ýn moderatörlüðünü yaptýðý bir toplantý gerçekleþtirildi.

Toplantýda, Ortadoðu’da karýþýklýklarýn yaþandýðý bugünlerde Mustafa Kemal Atatürk’ün Ortadoðu politikasýna ýþýk tutacak tartýþmalar gerçekleþtirildi. Toplantýnýn odak noktasý ise Kurtuluþ Savaþý sýrasýnda Suriye ve Irak’ta halký iþgalci kuvvetlere karþý örgütleyen ve Milli Mücadele’nin Ortadoðu’daki yansýmasýný hayata geçiren Þefik Özdemir Bey oldu. Katýlýmcýlardan Murat Güztoklusu, Özdemir Bey’in faaliyetleri hakkýnda detaylý bilgiler verirken Özdemir Bey’in oðlu Belligün Özdemir babasýnýn hayatýndan çeþitli kesitlere yer verdiði bir sunum gerçekleþtirdi.  

Katýlýmcýlardan Murat Güztoklusu’nun konuþmasýndan, günümüz geliþmelerinin tarihi bir çerçevede daha iyi anlaþýlabilmesi açýsýndan önemli olduðunu düþündüðümüz bazý kesimleri bilgilerinize sunuyoruz:

“Ortadoðu coðrafyasý çok büyük bir kargaþa içindedir. Yaný baþýmýzda savaþ rüzgârlarý esiyor, iç çatýþmalar, mezhepsel gruplaþmalar yaþanýyor. Türkiye de bundan etkileniyor. Bu duruma çare olabilecek bir proje ne yazýk ki yeterince ilgi görmedi. Biz bu projeyi hatýrlatmak, gün ýþýðýna çýkartmak için bu çalýþmayý düzenledik.

Yavuz Selim döneminden itibaren kurulan Ortadoðu düzeni I. Dünya Savaþý’na kadar geçerliliðini korumuþtu. Ancak I. Dünya Savaþý sonrasýnda Ortadoðu’nun paylaþýlmasýna baþlanmýþtýr. Osmanlý, Ortadoðu’dan çekilirken bölgenin yönetimini özellikle yerli Araplara býrakmýþtý. Mütareke imzalandýðýnda Ortadoðu büyük ölçüde Araplarýn yönetimi altýndaydý.

Mütareke sonrasýnda Türkiye’de iþgalci güçlere karþý örgütlenme ve mücadele baþladýðýnda Suriye’de de Özdemir Bey ortaya çýktý ve Suriye halkýný örgütlemeye çalýþtý. Arap halký tam baðýmsýzlýk istiyordu, baðýmsýzlýk vaatleriyle kendilerini kandýran düveli muazzamaya karþý tepkiliydiler. Özdemir Bey Þam’a gittiðinde heyecanlý bir kalabalýk buldu. Burada Filistin ve Suriye Kuvayi Osmaniye Teþkilatý’ný kurdu. Bu teþkilat Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin Ortadoðu’daki eþdeðeriydi. Mustafa Kemal’in isteðiyle bu örgüt daha sonra Kuvayi Milliye adýný aldý.

Mustafa Kemal’in 24-25 Þubat 1920’de Özdemir Bey’e gönderdiði bir mesaj var. Burada Özdemir Bey’in faaliyetlerinden övgüyle bahsediliyor. Bu mesajdan Özdemir Bey’in içinde bulunduðu hareketin kendiliðinden geliþtiðini, Mustafa Kemal’in talimatýyla baþlamadýðýný gösteriyor.  Mustafa Kemal’in yazýþmalarýnda geçen bir önemli konu da kurtuluþtan sonra Anadolu, Suriye ve Irak’ýn bir konfederasyon çatýsý altýnda birleþmesi gerektiðini ifade etmesidir.

Mustafa Kemal Suriye’ye büyük ordular sevk edemeyeceðini biliyordu. Ancak Ortadoðu’daki geliþmeleri çok yakýndan takip ediyordu. Buradaki direniþ hareketlerine büyük önem veriyordu. Mustafa Kemal’in iki önemli kriteri vardý: Ýstiklal-i Tam ve Hakimiyet-i Milliye. Ortadoðu’daki ülkelerin de bunlarý gerçekleþtirmeleri ve kendi ulusal örgütlenmelerini yapmalarý ve ondan sonra ortak bir çatý altýnda birleþmek söz konusu olabilirdi. Bütünleþmenin temeli olarak bu ilkeleri belirlemiþti.

Fransýz iþgal kuvvetleri Suriye’deki direniþ hareketini kýrdýktan sonra Özdemir Bey Antep Savunma Komutanlýðý’na getirildi. Daha sonra Irak’ta bir direniþ hareketi baþladý. Bunlara daha sonra Arap tarihçiler Hareket’ül Kemaliye yani Kemalist Hareket adýný verdiler.

Irak’taki harekete büyük bir destek verilip asker gönderilmesi mümkün deðildi. Bunun yerine Özdemir Bey küçük bir birlikte Irak’a Revanduz’a gönderildi. Irak’ta Derbent’te bir muharebe oldu. Büyük Taarruz’un ardýndan, Dumlupýnar Zaferi’nden bir gün sonra Derbent’te bir zafer kazanýldý. Bu zafer daha sonraki görüþmelerde Musul sorununun çözülmesi için Ýngilizlerin daha sonra geri alacaklarý büyük tavizlerin verilmesini saðladý. Derbent Zaferi Ýngilizleri paniðe sürükleyen önemli bir zaferdi.  Fakat daha sonra Ýngilizler Irak’ý tamamen iþgal etti.

Ortadoðu’daki bu harekete Mustafa Kemal’in desteði sadece Araplarýn desteðini almak için yapýlan bir þey deðildi. Taktik olarak deðil samimiyetle ortaya konulan bir projeydi.

Daha sonralarý Tevfik Rüþtü Aras, Atatürk’ün Musul ve Kerkük’ten vazgeçmediðini anlatmýþtýr. Atatürk konfederasyon projesiyle Irak ile bütünleþmek ve gem Musul, Kerkük sorununu hem de Hatay sorununu bu konfederasyon yoluyla çözmek düþüncesindeydi. Yani Atatürk Kurtuluþ Savaþý sona erdikten sonra unutmamýþtýr. Hatta 1936’da Hatay sorunu ortaya çýkýnca ortaya atýlan görüþlerden biri de Hatay’ýn baðýmsýz olmasý ancak Türkiye, Hatay, Suriye ve Lübnan arasýnda bir konfederasyon kurulmasýdýr.

Atatürk, Hatay’ýn anavatana katýlmasýndan önce hayatýný yitirmiþtir. Atatürk yaþasaydý bu konfederasyon projesini yeniden canlandýrmak istiyordu ve Hatay sorunu için de böyle bir projeyi gündeme getirebilirdi. Bu proje her zaman akýlda tutulmuþtu.  Bunun bir baþka ipucu Atatürk’ün þifahi vasiyetidir. Bu vasiyet Atatürk’ün ölümünden önce Ýnönü’ye anlattýðý, Ýnönü’nün de Ecevit’e anlattýðý, Ecevit’in de ölümünden kýsa bir süre önce dönemin cumhurbaþkaný Ahmet Necdet Sezer’e anlattýðý ve bizim de haberdar olduðumuz bir vasiyetti. Atatürk bu vasiyetinde Musul sorununun çözülmesini istemiþtir. Yani Atatürk ölümüne kadar bu projenin peþindeydi.

Bu tarihsel birikimden daha fazla yararlanmalýyýz. Ortadoðu’nun içinde bulunduðu bu zor günlerde en önemli çýkýþ yolu belki de bu birlik ve beraberlik projesinde yatmaktadýr.”

 

Yayýna Hazýrlayanlar: Emre OZAN ve Erjada PROGONATÝ

 
« geri
Ana Sayfa Hakkımızda Haberler Analizler Röportajlar Projeler Duyurular Raporlar Makaleler Yasal Uyarı İletişim
  Soft&Design N.ROGLU