Videolar Linkler RSS Site Haritası
 
 
 
 
Untitled Document
» Konular / Asya/ "Obama -Dalay Lama Görüþmesinin ABD - Çin - Hindistan Ýliþkilerine Olasý Etkisi"

Yazarlar
  Mehmet Seyfettin EROL
  Almanya’nın Önlemez Çöktürülüğ...
  Alaeddin YALÇINKAYA
  Orta Doðu ve NATO
  Ceren GÜRSELER
  Batý Sahra’da BM’nin Giriþimleri
  Elşan İZZETGİL
  Daðlýk Karabað Savaþýnýn Düþünd...
  Musa KARADEMİR
  ÝNGÝLTERE AB’DEN AYRILDI ÞÝMDÝ D...
  İsmail CİNGÖZ
  Türkiye ve KKTC’de Seçimler Yaklaþ...
Diger yazarlar »
Eklenme Tarihi: 22.03.2012
"Obama -Dalay Lama Görüþmesinin ABD - Çin - Hindistan Ýliþkilerine Olasý Etkisi"
Soðuk Savaþ sonrasý tek kutuplu dönemin “süper gücü” ABD, geçmiþte Sovyetler Birliði örneðinde olduðu gibi net bir rakip ile karþý karþýya kalmamýþtýr. Ancak, son yýllarda Çin Halk Cumhuriyeti’nin yükselen profili dikkate alýndýðýnda ABD’nin çok önemli bir rakip ile karþý karþýya kaldýðýný söylememiz mümkün olacaktýr. 

 

 

Güncel kriz bölgelerinde yaþanan geliþmelere genel hatlarýyla bakacak olursak ABD ve Çin’in büyük oranda krizin birbirine zýt taraflarýnda yer aldýðýný görmemiz mümkündür. Ýran, Pakistan, Kuzey Kore, Sudan gibi ülkelerin yanýsýra Hint Okyanusu ve son dönemde Güney Çin Denizi gibi deniz yollarýnda yaþanan geliþmelerde bu iki ülke birbirlerine karþý bir tavýr almaktadýrlar. Hatta kýsaca özetleyecek olursak ABD’nin “Þer Ekseni” ilan ettiði ülkelerle Çin Halk Cumhuriyeti doðrudan iliþki kurmaktadýr. Buna ek olarak ABD-Çin iliþkilerinin gerilmesine neden olan en önemli konularýn baþýnda ise Çin Halk Cumhuriyeti’nin ülke içi sorunlarýna ABD’nin açýk bir þekilde taraf olmasý gelmektedir. Gerek Doðu Türkistan gerekse Tibet ve Tayvan meselelerinde ABD, Pekin’e karþý tavrýný net bir þekilde ortaya koymakta ve Pekin’i baský altýna almaya çalýþmaktadýr.

 

 

Budistlerin ruhani lideri Dalay Lama’nýn geçtiðimiz günlerde ABD Baþkaný Obama ile yaptýðý görüþme bu durumun en güncel örneðidir. Çin’in bu görüþmeyi þiddetli bir þekilde reddetmesine raðmen Obama, Dalay Lama ile bir görüþme yapmýþ ve Tibet’te yaþayanlarýn insan haklarýnýn korunmasýna sonuna kadar destek olacaðýný belirtmiþtir. Bu görüþme Çin tarafýndan büyük bir tepkiyle karþýlanmýþtýr. Obama- Dalay Lama görüþmesi ABD-Çin iliþkilerinde son dönemde yaþanan gerginliklere bir yenisini daha eklemiþtir. Önceki haftalarda Güney Çin Denizi’nde yaþanan geliþmeler baðlamýnda ABD’nin dolaylý olarak Çin’in bölgede etkisinin azaltýlabilmesine yönelik bir takým hamleler yaptýðýndan bahsetmiþtik. Bu hamlelerin en önemlisi ise ABD donanmasýnýn Vietnam donanmasý ile öngörülen tatbikatýn yapýlmýþ olmasýdýr. ABD, Vietnam ve Filipinlere verdiði desteðin bir karþýlýðý olarak deniz kuvvetleriyle Güney Çin Denizi’nde deyim yerindeyse bir “gövde gösterisi” yapmýþtýr. Bu tatbikat Çin’in ulusal güvenliði açýsýndan olumsuz bir geliþme olmuþtur.  

 

 

 

Dalay Lama ile yapýlan görüþmenin ise Tibet konusunda ABD’nin tansiyonu düþürmek istemediðine ve Çin’e karþý Dalay Lama’yý elinde bir koz olarak kullanmaya devam edeceðine yönelik bir mesaj içerdiðini söylememiz mümkündür. Daha önce de bahsedildiði gibi Çin, sýnýrlarý dýþýnda özellikle de Afrika ve Orta Asya’da ciddi bir güç elde ediyorken yakýn çevresinde ve ülke içinde birçok “yumuþak karný” bulunmaktadýr. Çin’in ülke içi zayýf noktalarý ise rakip ülkeler açýsýndan bir fýrsata dönüþtürülmek istenmektedir. Tibet meselesi ve buna baðlý olarak Dalay Lama’nýn sürgün edilmesi, Pekin yönetiminin faaliyetlerini tasvip etmeyen devletler açýsýndan önemli bir seçenektir. 

 

 

Uluslararasý politikada “karþýlýklýlýk” ilkesinin bir sonucu olarak ABD ve Çin’in birbirlerine karþý bu tarz yöntemleri kullandýðýný söylememiz mümkündür. Nasýl ki Çin Halk Cumhuriyeti, ABD’nin “Þer Ekseni” ilan ettiði ve uluslararasý arenada desteksiz býrakmaya çalýþtýðý ülkeler ile doðrudan iliþki kuruyor ve ABD’nin bölgesel hedeflerinin aleyhinde bir tavýr sergiliyor ise ayný þeklide ABD’de de Pekin yönetiminin sýký bir baský ile desteksiz býrakmak istediði sorun alanlarýnda yaþayan insanlara destek olmak suretiyle bu tavra karþý bir tepki oluþturmaktadýr. 

 

 

Tibet meselesi baðlamýnda ABD-Çin iliþkilerini deðerlendirirken Hindistan boyutunu göz ardý ederek bir analiz yapmak mümkün görünmemektedir. Her ne kadar Tibet meselesi güncel politikada ABD-Çin arasýnda daha çok cereyan ediyor gibi görünse de bu geliþmelerden en çok etkilenen ülkelerin baþýnda Hindistan gelmektedir. Gerek ülkesindeki Budist nüfusun yoðunluðu gerekse Hindistan’ýn Tibet’ten sürgün edilen Dalay Lama’ya kapýlarýný açarak desteðini açýk bir þekilde ortaya koymasý iki ülke arasýndaki en önemli sorunlardan birisidir. Bilindiði gibi Çin, Hindistan’ýn Dalay Lama’ya verdiði desteðe bir karþýlýk olarak Nepal konsunda Delhi’yi önemli ölçüde rahatsýz etmektedir. Halký her ne kadar Delhi’ye yakýn olsa da ülkede Maocu gerillalarýn iktidarý elde etmeye varan etkinliði Hindistan’ýn elini oldukça zayýflatmaktadýr. Buna ek olarak Hindistan’ýn sorunlu Arunachal Pradesh bölgesi üzerinde Çin’in hak iddia etmesi ve Nepal’de olduðu gibi bu bölgede de  Maocularýn etkinliðinin Pekin tarafýndan kullanýlmasý Hindistan’ý büyük ölçüde rahatsýz etmektedir. Daha önce de bahsedildiði gibi Çin’in Hindistan’ýn kuzeydoðu topraklarýnda varlýðýný hissettirmesi yalnýzca Hindistan’ýn toprak bütünlüðü açýsýndan deðil ayný zamanda enerji politikalarý baðlamýnda da Hindistan açýsýndan olumsuz bir geliþmedir. Hindistan’ýn bu geliþmelerden daha fazla etkilenmesi sebebiyle Tibet vb. konularda ABD’ye nazaran daha sessiz kaldýðýný söylememiz mümkündür. 

 

 

ABD’nin özellikle de Çin ile ilgili konularda her ne kadar barýþçýl çözümler istediðine yönelik açýklamalar yaptýðý iddia edilse de ABD’nin bu konudaki sert tutumundan taviz verdiðini ya da vereceðini söylemek mümkün görünmemektedir. Ýki ülke de varolan sorunlarýn çözümünden ziyade çatýþmayý körükleyici bir tavýr içerisindedir. ABD ve Çin son dönemde uluslararasý politikada oldukça agresif bir tavýr içerisindedir. Rekabetin giderek artmasý gerginliðin de giderek týrmanmasýný beraberinde getirmektedir. Ýki ülke arasýndaki rakebet artmaya devam ettikçe Tibet vb. sorunlarýn daha çok ön plana çýkmasýna da beklenmelidir. Tüm etkenler ortadan kaldýrýldýðý zaman çeþitli sorunlarýn kendi içlerindeki haklýlýk paylarý bir tarafa býrakýldýðýnda bu sorularýn rakip ülke tarafýndan manipüle edilmesi bir taraftan gündemi yapaylaþtýrýrken bir taraftan da sorunlarýn barýþçýl bir ortamda çözülmesinin önünde de engel teþkil etmektedir. ABD ve Çin gibi ülkeler arasýnda yaþanan rekabetin boyutu ve giderek artan çýkar çatýþmasý ise bu sorunlarýn çözümünden oldukça uzak bir görüntü vermektedir. 

 

 

“Ýnsan haklarý”, “demokrasi” vb. birtakým gerekçeler ile gündeme taþýnmak istenen problemler, bölgenin ve ülkelerarasý iliþkilerin gündemini meþgul etmeye devam edecek gibi görünmektedir. ABD, Çin ve Hindistan gibi devletler ise kendi aleyhlerine olduðunu düþündükleri bir takým faaliyetlere karþýlýk olarak baþka sorunlarý gündeme getirmek suretiyle sularýn daha da ýsýnmasýna yol açacaklardýr. Tibet sorununun Obama-Dalay Lama görüþmesi baðlamýnda gündeme gelmesi baþlý baþýna bir kriz olmayabilir. ABD her ne kadar çeþitli krizler üzerinden Çin’i sýkýþtýrmak istese de Çin de buna karþýlýk olarak Hindistan ile yaþadýðý sorunlarý gündeme getirip elini kuvvetlendirmek isteyebilir. Yani Tibet’in gündeme gelmesine karþýlýk, Nepal ya da Arunachal Pradesh bölgesindeki sorunlar da gündeme gelebilir. Bu kriz bölgede yalnýzca siyasi sorunlarý deðil enerji ve su ile ilgili yaþanan sorunlarý da tetikleyebilir. ABD’nin tansiyonu yükseltmesi kendisinden çok bölgedeki müttefiki Hindistan’ýn baþýný önümüzdeki dönemde daha da artýracak niteliktedir.

 

Ömer ATAGENÇ

 
  ‘Arap Baharýmsý’lýðý Döneminde Türkiye-Ýran Ýliþkisi   2012-03-19
  "Ortadoðu Baðlamýnda Türkiye-ABD Ýliþkileri"   2012-03-12
  "Amerika'nýn Büyük Stratejisi Olarak Demokrasi "   2012-03-19
  "Bangladeþ'de Anayasa Tartýþmalarýnýn Gölgesinde Siyasi Kriz   2012-03-20
  "Çin Pakistan Ýliþkilerinde Doðu Türkistan"   2012-03-22 00:13:23
  "Avrupa Treni Dönüyor Mu?"   2012-03-20
  "Özbekistan: 20 Yýllýk Yeni Tarih"   22.03.2012
  "ÇATIRDAYAN AVRUPA"   2012-03-20
  "Cem Özdemir'e "Yeþil" Iýþýk (Mý?)"   2012-03-20
  "Hür Demokratlarda Bir Vietnamlý"   2012-03-20
 
Ana Sayfa Hakkımızda Haberler Analizler Röportajlar Projeler Duyurular Raporlar Makaleler Yasal Uyarı İletişim
  Soft&Design N.ROGLU