Videolar Linkler RSS Site Haritası
 
 
 
 
Untitled Document
» Konular / Asya/ "Güney Çin Denizinde Yükselen Kriz Baðlamýnda Asya Pasifik Bölgesinin Güvenliði"

Yazarlar
  Mehmet Seyfettin EROL
  Almanya’nın Önlemez Çöktürülüğ...
  Alaeddin YALÇINKAYA
  Orta Doðu ve NATO
  Ceren GÜRSELER
  Batý Sahra’da BM’nin Giriþimleri
  Elşan İZZETGİL
  Daðlýk Karabað Savaþýnýn Düþünd...
  Musa KARADEMİR
  ÝNGÝLTERE AB’DEN AYRILDI ÞÝMDÝ D...
  İsmail CİNGÖZ
  Türkiye ve KKTC’de Seçimler Yaklaþ...
Diger yazarlar »
Eklenme Tarihi: 2012-03-20
"Güney Çin Denizinde Yükselen Kriz Baðlamýnda Asya Pasifik Bölgesinin Güvenliði"
Geçen hafta Çin ve Vietnam arasýnda yaþanan gerginliðin bölgeye yansýmalarýndan söz etmiþtik. Yaþanan bu geliþmelere paralel olarak Filipinlerin de Güney Çin Denizi’nde yaþanan gerginliðin resmen bir tarafý haline geldiðini söylememiz mümkünüdür. Týpký Vietnam gibi Filipinler de Çin’in bölgede kendi ulusal ve ekonomik güvenliðini tehdit ettiði gerekçesiyle bir nevi Çin’i uluslararasý kamuoyuna þikayet etmiþtir. Vietnam, Çin’e karþý geliþtirdiði bu tavrýn bir sonucu olarak donanmasýný Güney Çin Denizi’ne çýkarmýþ ve yaklaþýk 9 saat süren bir tatbikat gerçekleþtirmiþtir. Çin, Vietnam’ýn bu tatbikatýndan duyduðu rahatsýzlýðý dile getirmesinin arýndan bir hamle de Filipinlerden gelmiþtir.

Hafta içinde ABD Dýþiþleri Bakaný Hillary Clinton yaptýðý açýklamada bölgede yaþanan geliþmeleri yakýndan takip ettiðini ve yaþanan gerginlikte Filipinlerin arkasýnda olduðunu ve gerekli askeri yardýmý yapmaya hazýr olduðunu söylemiþtir. Bunun yaný sýra ABD ve Filipinler deniz kuvvetleri ay sonunda baþlayýp 11 gün sürecek olan bir tatbikat konusunda da anlaþmaya varmýþlardýr. Vietnam gibi Filipinler de ABD desteðini arkasýna alarak Çin’e karþý bir tavýr almýþlardýr. ABD’nin de bu gerginliðe bir taraf olmasýyla beraber yaþanan geliþmelerin kriz boyutunu aþmasý ihtimali oldukça yüksektir. Güney Çin Denizi bir “ticaret yolu” olmaktan ziyade son dönemde askeri tatbikatlara sahne olan bir bölge haline gelmiþtir. 

Geçtiðimiz yazýda Asya-Pasifik bölgesinde deniz yollarýnýn artan öneminden bahsetmiþtik. ABD, Filipinler üzerinden geliþtirdiði bu tavýr ile Çin’e yönelik bir “çevreleme” politikasýný hayata geçirmesinin sinyallerini vermektedir. Bahsedilen “çevreleme” politikasý Çin’in deniz yollarýnda etkinlik kurabilme ile doðru orantýlýdýr. Hem bölgesinde hem de yavaþ yavaþ dünya genelinde etkinliðini giderek artýran bir devlet olarak Çin’in faaliyetlerinden ABD önemli ölçüde rahatsýzlýk duymaya baþlamýþtýr.  Bilindiði gibi Soðuk Savaþ döneminde Avrupa’da Sovyetlere karþý NATO kurulduðu gibi Asya-Pasifik bölgesinde de büyük oranda Çin’e karþý SEATO kurulmuþtur. Ancak SEATO, NATO gibi varlýðýný 90 sonrasýnda da sürdürebilen bir yapý olamamýþtýr. Bugün ise bölgedeki örgütlenme modellerine bakýldýðý zaman güvenlik merkezli olmaktan çok ekonomik emtegrasyona yönelik olduðu görülecektir. 

Asya-Pasifik bölgesi, 90 sonrasýnda da çok ciddi krizlere sahne olsa dahi dünya genelinde yaþanan daha büyük krizler ve sýcak savaþ noktasýna gelen gerinlikler, Asya-Pasifik bölgesinde yaþanan pekçok krizin geri planda kalmasýna sebep olmuþtur. Dünya kamuoyu Asya-Pasifik bölgesindeki geliþmeleri dünyanýn diðer bölgelerinde yaþanan geliþmeler kadar sýcak takip edememektedir. Ancak, gerek dünya ticaretindeki yeri gerekse enerji ihtiyacýnýn giderek yükselmesiyle birlikte enerji nakil hatlarýnýn güvenliði probleminin ortaya çýkmasý Asya-Pasifik bölgesinin de güncel bir kriz bölgesi olmasýný beraberinde getirmiþtir. Bunun yanýsýra bölgede yaþanan deniz haydutluðu ve korsanlýk faaliyetleri de bölgenin diðer bir sorun alaný olarak karþýmýzda durmaktadýr. Asya-Pasifik bölgesinin deðiþen niteliði ve yeni sorun alanlarýnýn merkezi olmasý bölgesel dengelerin yenidden þekillenmesini de beraberinde getirmektedir. Pekçok deðiþim yaþanmasýna raðmen temel çatýþma noktasý Çin ve ABD’nin bölgede kurmak istediði denetim ile ilgilidir. Çin’in son yýllarda yükselen profili ABD’yi önemli ölçüde rahatsýz etmektedir. Bir önceki yazýda da belirtildiði üzere Çin, dünya genelinde özellikle de Afrika ve Orta Asya da çok ciddi mesafe kaydetmiþ olmasýna raðmen kendi yakýn coðrafyasýnda gerekli denetimi kurma noktasýnda pekçok sýkýntý ile karþý karþýya kalmaktadýr. Bölgesel ve küresel aktörler her ne kadar dünya kamoyounda bir “güç” sembolü olsa dahi hepsinin bir “yumuþak karný” vardýr. Güney Çin Denizi bu baðlamda Çin’in Doðu Türkistan ve Tibet gibi yeni bir “yumuþak karný” olmaya aday bir bölgedir.  

Güney Çin Denizi ve Hindiçini adý verilen Çin’in güneyinde kalan coðrafya, Çin’in daha çok askeri gücü ile denetim altýnda tuttuðu bir bölgedir. Buradaki ülkeler Soðuk Savaþ döneminden bu yana Çin’in ciddi baskýsý altýnda bulunmaktadýr. Ancak, son yýllarda yaþanan geliþmeler Çin’in elini zayýflatýrken, ABD’nin elini giderek kuvvetlendirmektedir. Çin’in deniz yollarýna baðýmlýlýðý Çin’in en zayýf noktalarýndan bir tanesidir. Çin, her ne kadar bunun önüne geçmeye çalýþsa dahi halihazýrda deniz yollarý üzerinden yapýlan ticarete baðýmlý bir ekonomisi bulunmaktadýr. Çin’in bu zaafý Çin ile rekabet etmek isteyen bölge ülkeleri açýsýndan da ayný zamanda bir fýrsat niteliði taþýmaktadýr. Çin’in Pakistan ile kurduðu iliþkiye misilleme olarak yükselen Hindistan-Japonya iliþkilerinin “stratejik iþbirliði” boyutuna gelmesi bu fýrsatýn deðerlendirilmesindeki en önemli adýmlardan birisidir. Hindiçini coðrafyasýna baktýðýmýz zaman ise Myanmar ve Vietnam’ýn son dönemde giderek daha çok ön plana çýktýðýný söylememiz mümkündür. Myanmar’da Çin destekli askeri cuntaya karþý Myanmar’ýn özgürlüðünü sembolize eden Aung San Suu Kyi’nin özgürlüðüne kavuþmasý ve yeniden siyasi arenada Batýnýn desteðini de arkasýna alarak ülke içi dengede söz sahibi olmaya baþlamasý Çin açýsýndan olumsuz bir geliþmedir. Yine Tayland’da yaþanan siyasi kriz ve Vietnam donanmasýnýn yaptýðý tatbikat ile Güney Çin Denizi’nde sularýn ýsýnmasý da Çin açýsýndan olumsuz sinyaller vermektedir. Vietnam krizine Filipinlerin de eklenmesi ve ABD’nin açýk desteði bu gerginliði týrmandýracak niteliktedir. Çin’in ise buna karþý, etnik olarak çoðunluðu Çinlilerden oluþan Singapur ve Malakka Boðazý konusunda söz sahibi Endonezya devleti geliþtirdiði ticari iliþkiler de dikkate deðer niteliktedir. 

Görüldüðü üzere Asya-Pasifik bölgesinin güvenliðinin saðlanabilmesi deniz yollarý ve Spartly ve Paracel Adalarý gibi hem ticaret yollarý üzerinde olan hem de zengin hidrokarbonlara sahip bölgeler üzerinde kurulacak denetimden geçmektedir. Bölgenin tansiyonunun giderek artmasý ve kýsa vadede çözüm imkanýnýn mümkün görünmemesi bölgede yeni güvenlik yapýlanmalarýna ihtiyaç duyulmasýna sebep olabilir. ASEAN ya da APEC’in mevcut konumu bu ihtiyaca cevap vermekten uzak görünmektedir. Bölge ülkelerinin “Asyalý bir NATO” talebi ve/veya NATO’nun “Alandýþýlýk” konusu yeniden tartýþmaya açýlabilir ve bu konuda daha somut adýmlar atýlabilir. Asyalý donanmalarýn gövde gösterisine dönüþen faaliyetleri, krize neden olan konularýnýn çözümü noktasýnda “barýþçýl” seçenekleri etkisiz kýlabilir. Bu noktada da askeri temelli yeni bir örgütlenme modeline bölgede ihtiyaç duyulmasýndan söz edilebilir. Gerek ABD gerekse Çin açýsýndan ekonomik önlemlerin yanýsýra, askeri önlemlerin de alýnabileceði yeni geliþmelere tanýk olmak mümkün görünmektedir. 

Ömer ATAGENÇ

 
  "Iran'ın Nükleer Amacı ve Amerikan Kimliği"   2012-03-01
  "Apocalyptic (kýyametçi) Terörizm ve Aum Shinrinkyo"   2012-04-16
  "KRÝZLER ve 'ÇEVRELEME'"   2012-03-07
  "Asya-Pasifik Bölgesinde Deniz Yollarýnýn Artan Önemi ve Güney Çin Denizinde Vietnam - Çin Gerginliði"   20.03.2012
  "ASEAN Bölgesel Forumu Toplantýsý ve Güneydoðu Asya'da Yeniden "Pax-Americana Sendromu"   2012-03-20
  "Çin - Pakistan Ýliþkilerinde Gwadar Limaný ve Bölgesel Geliþmelere Etkileri"   2012-03-20
  "Hindistan Donanmasý Doðu Komutanlýðý'nýn Etkinliðini Artýrýyor"   2012-03-20
  "ÇHC XXI Yüzyýlýn Süper Gücü Olacak"   2012-04-04
  "Avrupa'da Sað Popülizm Tehlikesi..."   2012-03-20
  'Oyun Sahasý' veya Kanlý Oyunlarýn Oynandýðý Yer Fergana (3)   08.10.2011
 
Ana Sayfa Hakkımızda Haberler Analizler Röportajlar Projeler Duyurular Raporlar Makaleler Yasal Uyarı İletişim
  Soft&Design N.ROGLU