Videolar Linkler RSS Site Haritası
 
 
 
 
Untitled Document
» Konular / Asya/ "Bangladeþ'de Anayasa Tartýþmalarýnýn Gölgesinde Siyasi Kriz

Yazarlar
  Mehmet Seyfettin EROL
  Almanya’nın Önlemez Çöktürülüğ...
  Alaeddin YALÇINKAYA
  Orta Doðu ve NATO
  Ceren GÜRSELER
  Batý Sahra’da BM’nin Giriþimleri
  Elşan İZZETGİL
  Daðlýk Karabað Savaþýnýn Düþünd...
  Musa KARADEMİR
  ÝNGÝLTERE AB’DEN AYRILDI ÞÝMDÝ D...
  İsmail CİNGÖZ
  Türkiye ve KKTC’de Seçimler Yaklaþ...
Diger yazarlar »
Eklenme Tarihi: 2012-03-20
"Bangladeþ'de Anayasa Tartýþmalarýnýn Gölgesinde Siyasi Kriz
Bangladeþ’te geçtiðimiz ay Anayasa’da yapýlmasý öngörülen reformlar muhalefetin sert tepkisiyle karþý karþýya kalmýþtýr. 1972 yýlýnda baðýmsýzlýðýný kazanan Bangladeþ’te yöneticilerin seküler tavrý ülke içindeki Ýslami muhalafeti önemli ölçüde rahatsýz etmektedir. Ýktidarýn Anayasa’da ýsrarlý bir þekilde “laiklik” vurgusu yapmasýna karþýn Ýslami muhalefet, Anayasa’nýn “Allah’a kayýtsýz þartsýz iman” prensibine göre düzeltilmesini talep etmektedir. Ýktidar ve muhalefet arasýndaki bu gerginlik  son dönemde Bangladeþ sokaklarýna taþmaya baþlamýþtýr. Göstericilerle polis arasýnda yaþanan gerginliðin dozu ise giderek artmaktadýr. Polis, göstericilere göz yaþartýcý gaz ve plastik mermi kullanmak suretiyle oldukça sert müdahale etmektedir.

 

 

Bangladeþ’in uluslararasý politikadaki yerine bakýldýðý zaman ise ülkede yaþanan gerginliðin Anayasa tartýþmalarýnýn daha ötesinde olduðunu söylememiz mümkündür. Bangladeþ bilindiði gibi 1947’ye kadar Hindistan’a baðlý bir eyaletti. Týpký Pakistan gibi “Ýslami” tonu oldukça kuvvetli ve görece küçük bir ülke olmasýna raðmen Hindistan’ý rahatsýz hatta tehdit eder boyutta faaliyetlerde bulunmaktadýr. Bunlarýn en önemlisi hiç þüphesiz Ýslami Cemaat adlý örgütün ülke içindeki etkisidir. Hindistan içindeki Hindu-Müslüman çatýþmasýnda her ne kadar  Pakistan’ýn bu çatýþmada bir taraf olduðu düþünülse de Bangladeþ’in de Ýslami Cemaat baðlamýnda Hindistan’a karþý bir tepki ortaya koyduðunu söylemek yanlýþ olmayacaktýr. Hindistan’ýn konumuna bakýldýðý zaman ise bu anlamda hem batýsýndan hem de doðusundan “Ýslami” bir muhalefet ile karþý karþýya kaldýðý görülecektir.  Hindistan’ýn Bangladeþ ile yaþadýðý siyasi kriz enerji politikalarýný da etkilemekte ve Güneydoðu Asya hidrokarbonlarýnýn Bangladeþ üzerinden Hindistan’a gelmesine engel teþkil etmektedir. Hindistan’ýn, doðusundan temin etmek istediði enerji kaynaklarýnýn ülkesine ulaþmasýný saðlamak için deniz yolu haricinde iki seçeneði bulunmaktadýr. Bunlardan birincisi, kuzeydoðuda Çin’in hak iddia ettiði ve Maocu gerillalarýn Delhi yönetimini sýkýtýya soktuðu bölge üzerinden kaynaklarýn temini iken, ikincisi Bangladeþ’in by-pass edilerek enerji kaynaklarýna ulaþýlmasýdýr. Enerji açýðý büyük bir hýzla yükselen Hindistan açýsýndan kaynaklarýn çeþitlendirilmesi noktasýnda Güneydoðu Asya enerji kaynaklarýna güvenli bir þekilde ulaþabilmesi oldukça önemlidir.   

 

 

Çin açýsýndan bakýldýðý zaman ise Bangladeþ’in kilit noktada bir ülke olduðu görülecektir. Bölgedeki siyasi dengelere bakýldýðý zaman en belirgin denklem Çin-Pakistan ve ABD-Hindistan denklemidir. Buna paralel olarak Hint Okyanusu üzerinde aðýrlýklý olarak Çin ve Hindistan arasýnda yaþanan rekabet dikkate alýndýðý zaman ise Bangladeþ ve Myanmar da ön plana çýkmaktadýr. Pakistan, Çin ile iliþkilerini geliþtirmekte ve açýk bir þekilde Çin eksenli bir dýþ politika yürütmektedir. Hindistan ise  ABD ile iliþkilerini geliþtirmektedir. Myanmar son dönemde yaþanan geliþmelerle ciddi bir eksen kaymasý yaþamakta ve Batýnýn elini kuvvetlendirmektedir. Hindistan ve Myanmar arasýnda kalan Bangladeþ’in ise bu mücadelenin dýþýnda kaldýðýný söylemek mümkün görünmemektedir. Çin’in Hint Okyanusu’ndaki varlýðýnýn devam edebilmesi için Bangladeþ’in Chittagong limaný oldukça stratejik bir noktadýr. Ayný zamanda Çin, Bangladeþ’in Hindistan’a karþý olan tavrýndan da faydalanarak Pakistan ile birlikte Hindistan’ý iki taraftan sýkýþtýrmak suretiyle bir çeþit “çevreleme” siyaseti gütmektedir. 

 

 

Pakistan açýsýndan bakýldýðý zaman ise yukarýda belirtilen gerekçelere paralel olarak Bangladeþ ile geliþtirilen iliþkiler oldukça önemlidir. Ayný zamanda eski bir Pakistan eyaleti olarak yaklaþýk 25 yýl “Doðu Pakistan” adýný taþýmasý da iki ülke arasýndaki iliþkilerin önemini daha da artýrmaktadýr. Ýki ülke Hindistan’da Hindularýn, Müslümanlara yönelik sergiledikleri tutumdan oldukça rahatsýzlýk duymakta ve bu durum bölgesel güç dengelerinde Hindistan’a karþý Çin’in de elini kuvvetlendirmektedir. Çin’in, bu konuda her ne kadar avantajlý görünse dahi iki ülkenin de Ýslami kimliðinin ön plana çýkmasý ve kendi ülkesinde yaþayan Müslüman nüfusun durumunu da göz önüne alarak mümkün olduðu kadar bu konuda ihtiyatlý davrandýðýný da belirtmemiz gerekir.

 

 

Bu baðlamda bakýldýðýnda Bangladeþ’in yukarýda bahsedilen iç dinamikleri arasýnda yaþanan rakabetin týpký diðer birçok ülkede olduðu gibi manipülasyona açýk olabileceðini söylemek yanlýþ olmayacaktýr. Son dönem yaþanan geliþmelere bakýldýðýnda Bangladeþ’te, Anayasa merkezli bir siyasi kriz yaþanmaktadýr. Ýktidar laiklik, muhalefet ise þeriat yanlýsýdýr. Ýktidarýn tasarruflarýndan tatmin olmayan ve ciddi bir deðiþiklik isteyen Ýslami muhalefetin öncülüðünde protesto baþlamýþ ve protesto sokaklara taþarak polisle çatýþma noktasýna varmýþtýr. Bu ve benzeri kriz ortamlarý çok sayýda Afrika, Ortadoðu ve Orta Asya ülkesinde yaþanmýþ ve birçoðu yönetim deðiþikliði ile sonuçlanmýþtýr. Bu olaylarýn perde arkasýnda da pekçok güçlü istihbarat örgütünün ve uluslararasý finansörlerin var olduðu iddiasý bu ülkeler üzerinde yaþanan tartýþmalarýn rotasýný deðiþtirmiþtir. 

 

 

Bangladeþ için de benzer bir durumun varlýðýndan söz etmek mümkün olabilir. Çünkü, her ne kadar ülke içinde bir “Anayasa krizi” ortaya çýkmýþ olsa da bu krizin bir adým öncesinde Çin ve Bangladeþ arasýnda imzalanan kapsamlý bir askeri anlaþma bulunmaktadýr. Bu anlaþma kapsamýnda Çin, Bangladeþ’e yalnýzca silah deðil ayný zamanda silah teknolojisi satma konusunda da bu ülkeye garanti vermiþtir. Bu kapsamlý askeri anlaþma baþta Hindistan olmak üzere ABD ve pekçok Batýlý gücü rahatsýz etmektedir. Bu rahatsýzlýðýn bir sonucu olarak daha önce Pakistan ve Myanmar gibi ülkelerde yaþananlarýn bir benzeri olarak Batý, Çin’in bölgede kurmak istediði etkinliðe karþý Bangladeþ’te yaþanan krizi manipüle edebilir, tartýþmalarýn farklý eksenlere kaymasýna neden olabilir. Nasýl ki Pakistan’daki Belucistan problemine destek veriliyor ve Gwadar Limaný’nda Çinli teknisyenlerin ölümlerine sessiz kalýnýyorsa, Myanmar’da Çin yanlýsý askeri cuntaya karþý “demokrasi” eylemleri açýktan destek alýyorsa benzer bir þekilde Bangladeþ’te de iktidara karþý muhalefeti desteklenmek suretiyle suni bir “Anayasa” krizi üzerinden bir mücadele yaratýlmasý ihtimalini gözardý etmemek gerekir. 

 

 

Bangladeþ her ne kadar uluslararasý kamoyunun gözünden kaçan bir ülke gibi görünse dahi yukarýda bahsedilen gerekçeler sebebiyle Güney Asya’nýn kriz bölgelerinden biri olmaya adaydýr. Küresel ve bölgesel aktörlerin bölgedeki etkinliðini ve hedeflerini ortaya koymadan Bangladeþ ve benzeri 3. Dünya Ülkeleri’ndeki krizleri anlamak mümkün görünmemektedir. Bangladeþ’te yaþanan siyasi kriz ABD, Hindistan ve Çin gibi ülkelerin bölgesel politikalarýný doðrudan etkileme kapasitesine sahiptir. Adý geçen aktörlerin doðrudan ya da dolaylý müdahaleleri Bangladeþ’teki krizin boyutunu belirleyecektir.

Ömer ATAGENÇ

 
  ‘Arap Baharýmsý’lýðý Döneminde Türkiye-Ýran Ýliþkisi   2012-03-19
  "Ortadoðu Baðlamýnda Türkiye-ABD Ýliþkileri"   2012-03-12
  "Amerika'nýn Büyük Stratejisi Olarak Demokrasi "   2012-03-19
  "Çin Pakistan Ýliþkilerinde Doðu Türkistan"   2012-03-22 00:13:23
  "Avrupa Treni Dönüyor Mu?"   2012-03-20
  "Obama -Dalay Lama Görüþmesinin ABD - Çin - Hindistan Ýliþkilerine Olasý Etkisi"   22.03.2012
  "Özbekistan: 20 Yýllýk Yeni Tarih"   22.03.2012
  "ÇATIRDAYAN AVRUPA"   2012-03-20
  "Cem Özdemir'e "Yeþil" Iýþýk (Mý?)"   2012-03-20
  "Hür Demokratlarda Bir Vietnamlý"   2012-03-20
 
Ana Sayfa Hakkımızda Haberler Analizler Röportajlar Projeler Duyurular Raporlar Makaleler Yasal Uyarı İletişim
  Soft&Design N.ROGLU