Videolar Linkler RSS Site Haritası
 
 
 
 
Untitled Document
» Konular / Asya/ "ASEAN Bölgesel Forumu Toplantýsý ve Güneydoðu Asya'da Yeniden "Pax-Americana Sendromu"

Yazarlar
  Mehmet Seyfettin EROL
  Almanya’nın Önlemez Çöktürülüğ...
  Alaeddin YALÇINKAYA
  Orta Doðu ve NATO
  Ceren GÜRSELER
  Batý Sahra’da BM’nin Giriþimleri
  Elşan İZZETGİL
  Daðlýk Karabað Savaþýnýn Düþünd...
  Musa KARADEMİR
  ÝNGÝLTERE AB’DEN AYRILDI ÞÝMDÝ D...
  İsmail CİNGÖZ
  Türkiye ve KKTC’de Seçimler Yaklaþ...
Diger yazarlar »
Eklenme Tarihi: 2012-03-20
"ASEAN Bölgesel Forumu Toplantýsý ve Güneydoðu Asya'da Yeniden "Pax-Americana Sendromu"
22 Temmuz tarihinde Endonezya’nýn Bali adasýnda gerçekleþtirilen ASEAN Bölgesel Forumu toplantýsý ABD’nin aðýrlýðýný ciddi þekilde hissettirdiði bir toplantý olmuþtur. Son dönemde yaþanan pek çok sorunun gündeme geldiði bu toplantý, özet olarak ABD’nin Clinton aracýlýðý ile bu coðrafyada yaþanan krizlere karþý ortaya koyduðu tepkiyle þekillenmiþtir. 

Çok sayýda konunun tartýþýldýðý bu toplantýnýn iki temel gündemi bulunmaktaydý. Bunlardan birincisi týpký diðer toplantýlarda olduðu gibi Kuzey Kore’nin nükleer faaliyetleri, diðeri ise son bir kaç ay içinde Güney Çin Denizi’nde yükselen tansiyondur. Kuzey Kore’nin nükleer faaliyetlerinin bölgeye yönelik oluþturduðu tehdidin önelenebilmesi için oluþturulan “6’lý görüþme”nin faaliyetleri askýya alýnmýþ ve Kuzey Kore bu konuda çözümden uzak bir görüntü vermitþir. Ancak, Bali’deki toplantýnýn bu konuda yeni bir baþlangýç olma ihtimali oldukça yüksektir. Çünkü, 2008 yýlýndan bu yana Kuzey ve Güney Kore temsilcileri ilk defa bir toplantýda bir araya gelmiþlerdir. Ayný zamanda Kuzey Kore “6’lý görüþmelerin” yeniden baþlamasý noktasýnda Güney Kore’ye yeþil ýþýk yakmýþtýr. Kuzey Kore’nin bu tavrý 6’lý görüþmelerin taraflarý olan ABD ve Japonya’yý oldukça memnun etmiþtir. Japonya’nýn Kuzey Kore konusundaki tedirginliði daha çok ön plana çýkarken çözüm noktasýnda ABD ile farklýlaþtýðýný söylememiz mümkündür. Japonya “6’lý görüþmelerin” bir an önce yeniden baþlamasýný ve gerçekten bir çözüme ulaþmasýný beklerken ABD’nin 6’lý görüþmelerden önce Kuzey ve Güney Kore ile “3’lü görüþme” planýnýn olduðu belirtilmektedir. ABD’nin bu tavrý Kuzey Kore’nin nükleer faaliyetleri konusunda taraf olan devletlerin bu konudaki fikirlerini ciddiye alma noktasýnda soru iþaretleri taþýmaktadýr. “3’lü görüþme” planý ABD’nin bu konudaki asýl hedefi olarak görülebilir. 3’lü görüþmeden istediðini alacak olan ABD için 6’lý görüþmelerden çýkacak sonuçlar deyim yerindeyse “prodesür icabý” olarak kalacaktýr. 3’lü görüþmeler ile iki Kore üzerinde doðrudan denetim kurmak isteyen ABD, 6’lý görüþmeler sürecinde olasý muhalefetin önüne geçmek ve iki Kore’nin Japonya, Çin ve Rusya gibi devletler ile farklý  devletlerin desteðini arkasýna olarak sürecin týkanmasýný engellemek istemektedir. Tabi bu noktada Çin-Kuzey Kore denkleminin daha çok ön plana çýktýðýný söylememiz mümkündür.

Ýkinci önemli konu ise Güney Çin Denizi’nde son dönemde yaþanan geliþmelerdir. Bilindiði gibi Çin’in önce Filipinler ardýndan da Vietnam ile iliþkilerinin gerilmesi, ABD donanmasýnýn Vietnam donanmasý ile yaptýðý ortak tatbikat, Spartly ve Paracel Adalarý üzerinde hemen hemen tüm bölge devletlerinin hak iddia etmesi bölgede tansiyonun giderek yükselmesine sebep olmuþtur. Bu noktada ABD gerek Vietnam donanmasýna destek vererek gerekse Filipinlere olasý herhangi bir problemde tam destek vereceðini söyleyerek Güneydoðu Asya’da resmen bir taraf olmuþtur. Önceki yazýmýzda da belirtildiði gibi ABD’nin bu tavrý Çin’in uluslararasý politikada yükselen grafiði ile doðrudan ilgilidir. Çin, ABD’nin Güney Çin Denizi’nde yaþanan geliþmelerden büyük ölçüde rahatsýzlýk duymakta ve bunu resmi yollarla dile getirmektedir. Fakat bu tepki Çin açýsýndan herhangi bir olumlu geridönüþ ile sonuçlanmamýþ aksine ABD bölgede oldukça aktif bir dýþ politika takip ederek deyim yerindeyse Çin’in bölgedeki kalelerini teker teker ele geçirmeye baþlamýþtýr.

Filipinler ve Vietnam’ýn ardýndan ABD, Myanmar ve Endonezya ile de bu toplantý baðlamýnda ikili iliþkilerini daha ileri seviyeye taþýma kararý almýþtýr. Öncelikle Myanmar konusunda ABD açýk ve net bir þekilde ülkede “sivil bir yönetimin” iþ baþýna gelmesini arzu ettiðini belirtmiþtir. Myanmar’ýn son dönemde yaþanan geliþmelerle brilikte bir dönüm noktasýna geldiðini ve bu ülkeden “demokrasi”den yana bir tavýr ortaya koymasýný beklediðini belirterek hayatýnýn büyük bir kýsmýný ev hapsinde geçiren ve ülkenin “demokrasi” timsali olan Aung San Suu Kyi’ye verdiði desteðe üstü örtülü olarak göndermede bulunmuþtur. Aung San Suu Kyi yaklaþýk 20 yýl önce yapýlan seçimleri kazanmasýna raðmen seçim sonuçlarý askeri yönetim tarafýndan tanýnmamýþ ve Kyi Myanmar’da demokrasi mücadelesinin sembolü haline gelmiþtir. Nobel Barýþ Ödülü’nü kazandýðýnda ev hapsinde olan Kyi için ABD’nin çeþitli üniversitelerinde kürsüler kurulmuþtur. Myanmar’daki geliþmelere baðlý olarak ABD’nin olasý bir rejim deðiþikliði sürecinde Kyi’ye verdiði desteðin de artacaðýný, Myanmar’da Kyi öncülüðünde yeni bir “renkli devrim” yaþanacaðýný da söylememiz mümkündür.

Endonezya konusunda ise yine Çin’in bu ülke ile son dönemde geliþtirdiði ticari iliþkilere karþý ABD’nin bir tavýr aldýðýndan bahsetmek mümkündür. Bali’deki toplantýda Endonezyalý yetkililere seslenen Clinton, bölgenin en büyük nüfusuna sahip Endonezya ile hala istenen ticaret hacmine ulaþýlamadýðý ve bu konuda iki ülke arasýndaki iliþkilerin en kýsa zamanda geliþtirilmesi konusunda ABD’nin oldukça istekli olduðunu belirtmiþtir. 

ABD görüldüðü üzere Güneydoðu Asya’da hem aktif hem de çok boyutlu bir dýþ politika izlemektedir. Bölgedeki hemen hemen her sorunun içinde yer alarak kendisini bölgede “barýþçýl çözüm konusunda tek yetkili” olarak görmektedir. Amerikan dýþ politikasýnýn belki de en karakteristik özelliði olan bu tavýr Asya-Pasifik coðrafyasýnda yaþanan geliþmelerle bir kez daha ortaya çýkmaktadýr. Bölge ülkeleri de ABD’nin bu tavrýndan oldukça etkilenmekte ve Asya-Pasifik coðrafyasýnda da tek yanlý bir güç dengesizliðinin ortaya çýkmasýnda rol üstlenmektedir. ABD, hemen heme tüm sorunlara el atarak Çin baþta olmak üzere tüm rakiplerini seçeneksiz býrakmakta ve rakiplerinin ürettikleri seçenekleri de “gayri meþru” ilan ederek uluslararasý politikada “imaj” üzerinden bir dýþ politika yürütmek istemektedir. 

Sonuç olarak ASEAN Bölgesel Forumu toplantýsý, Çin’e karþý bir uyarý niteliði taþýmaktadýr. Çünkü, bu toplantýda ele alýnan hemen hemen her konu Çin’in doðrudan taraf olduðu krizlerle ilgilidir. Çin, her ne kadar etkisi giderek artan ve agresif bir büyüme ile adýndan sýkça söz ettiren bir ülke olsa da ABD, Çin’i bölgede tek hakim güç olmadýðý konusunda bir hatýrlatma yapmak istemiþtir. Bölge ülkelerinin ibrelerini ABD’ye doðru biraz daha çevirmesi Çin’in bölgesel hesaplarýný yeniden gözden geçirmesine sebep olacaktýr. ABD, dünyanýn pek çok coðrafyasýnda olduðu gibi yeteri kadar göz önünde bulunmadýðýný düþündüðümüz bu coðrafya da “liderlik” konusundaki þüpheleri ortadan kaldýrýrcasýna bir güç gösterisinde bulunmuþ ve bu toplantý baðlamýnda resmen bölge ülkelerinin desteðini arkasýna almýþtýr. Çinli yetkililer ise ASEAN gibi kendisinin merkez olduðu bir örgütü kurabilme konusunda gerekli mesafeyi kat edemediði için bundan sonraki dönemde ASEAN’a aðýrlýk vermesi konusunda görüþ birliðine varmýþlardýr. ABD’nin bölgedeki bu aðýrlýðý Çin’i yakýn coðrafyasýnda daha uyumlu ve ýlýmlý politikalar uygulamaya yönelendirebilir. Her ne kadar dünya genelinde ciddi bir söz sahibi olsa yakýn coðrafyasýnda yaþanan bu geliþmeler Çin dýþ politikasýnda ikili bir yaklaþým geliþtirmesini de beraberinde getirebilir.

Ömer ATAGENÇ

 
  "Iran'ın Nükleer Amacı ve Amerikan Kimliği"   2012-03-01
  "Apocalyptic (kýyametçi) Terörizm ve Aum Shinrinkyo"   2012-04-16
  "KRÝZLER ve 'ÇEVRELEME'"   2012-03-07
  "Asya-Pasifik Bölgesinde Deniz Yollarýnýn Artan Önemi ve Güney Çin Denizinde Vietnam - Çin Gerginliði"   20.03.2012
  "Güney Çin Denizinde Yükselen Kriz Baðlamýnda Asya Pasifik Bölgesinin Güvenliði"   2012-03-20
  "Çin - Pakistan Ýliþkilerinde Gwadar Limaný ve Bölgesel Geliþmelere Etkileri"   2012-03-20
  "Hindistan Donanmasý Doðu Komutanlýðý'nýn Etkinliðini Artýrýyor"   2012-03-20
  "ÇHC XXI Yüzyýlýn Süper Gücü Olacak"   2012-04-04
  "Avrupa'da Sað Popülizm Tehlikesi..."   2012-03-20
  'Oyun Sahasý' veya Kanlý Oyunlarýn Oynandýðý Yer Fergana (3)   08.10.2011
 
Ana Sayfa Hakkımızda Haberler Analizler Röportajlar Projeler Duyurular Raporlar Makaleler Yasal Uyarı İletişim
  Soft&Design N.ROGLU