Videolar Linkler RSS Site Haritası
 
 
 
 
Untitled Document
» Konular / Asya/ "Asya-Pasifik Bölgesinde Deniz Yollarýnýn Artan Önemi ve Güney Çin Denizinde Vietnam - Çin Gerginliði"

Yazarlar
  Mehmet Seyfettin EROL
  Almanya’nın Önlemez Çöktürülüğ...
  Alaeddin YALÇINKAYA
  Orta Doðu ve NATO
  Ceren GÜRSELER
  Batý Sahra’da BM’nin Giriþimleri
  Elşan İZZETGİL
  Daðlýk Karabað Savaþýnýn Düþünd...
  Musa KARADEMİR
  ÝNGÝLTERE AB’DEN AYRILDI ÞÝMDÝ D...
  İsmail CİNGÖZ
  Türkiye ve KKTC’de Seçimler Yaklaþ...
Diger yazarlar »
Eklenme Tarihi: 20.03.2012
"Asya-Pasifik Bölgesinde Deniz Yollarýnýn Artan Önemi ve Güney Çin Denizinde Vietnam - Çin Gerginliði"
Asya-Pasifik bölgesinde deniz yollarý 90’lardan itibaren giderek daha çok önem kazanmaya baþlamýþtýr. Hemen hemen tüm ülkelerin denize ve okyanusa kýyýsýnýn bulunmasý bu konudaki en önemli etkendir. Asya-Pasifik ülkelerinin hem ticaret hem de enerji yollarýnýn büyük bir kýsmý denizlerden geçmektedir. Bölgede etkin bir güç olabilmenin yolu da denizlerdeki hakimiyet ile doðru orantýldýr. Bu baðlamda, son dönemlerde bölgede hem denizlerde hem de okyanuslarda ülkelerarasý rekabetin giderek arttýðýný söylememiz mümkündür. Deniz yollarýnda yaþanan terörist eylemler ve korsanlýk faaliyetleri de deniz yollarýnýn güvenliði meselesini bölge ülkelerinin gündeminin merkezine oturtmaktadýr. Özellikle de Çin Halk Cumhuriyeti, Hindistan ve Japonya bu rekabetin taraflarý olarak göze çarpmaktadýr. Bölgenin diðer ülkeleri bugüne kadar sessiz görünseler de yavaþ yavaþ bu rekabette bir taraf olmaya baþlamýþlardýr. 

 

 

Vietnam ve Çin arasýnda yaþanan gerginlik bu konudaki en güncel örneklerden bir tanesidir. Vietnam bilindiði gibi Soðuk Savaþ döneminde ABD’nin ender kayýplarýndan birisidir. Vietnam, ABD açýsýndan yenilginin, küresel hegemonyaya özellikle de ABD’nin faaliyetlerine karþý tavýr sergileyen aktörler açýsýndan da büyük bir zaferi temsil etmektedir. Ancak, 90 sonrasý döneme bakýldýðýnda bu durumun giderek tersine dönmeye baþlamýþtýr. Batý, bölgedeki yenilgiyle pes etmemiþ aksine bölgeye daha çok önem vermeye baþlamýþtýr. Bölgesel entegrasyon giriþimlerindeki etkisi ve Batýlý enerji devlerinin yatýrýmlarý bu ilginin somut sonuçlarýdýr. Vietnam da bu baðlamda Batýnýn bölgesel politkalarý açýsýndan önem verdiði ve yatýrým yaptýðý ülkelerden birisidir. Çin’in gölgesini büyük oranda üzerinde hisseden Vietnam açýsýndan bu baský yavaþ yavaþ ortadan kalkmaya baþlamýþtýr. Bir diðer önemli bölge ülkesi olan Myanmar’da da benzer bir durumun yaþandýðýný söylememiz mümkündür. Çin’in askeri gücüyle etkisi altýna aldýðý devletlerin ibresi, Soðuk Savaþ sonrasýnda Batýnýn yumuþak gücüyle yön deðiþtirmeye baþlamýþtýr. Vietnam dýþ politikasý da böylesi bir dönüþüm yaþamaktadýr. Bu dönüþümün bir sonucu olarak diðer bazý ülkelerde de olduðu gibi Vietnam da bölgede etkisini artýrmak istemektedir. 

 

Vietnam’ýn donanma gücü ile yaptýðý tatbikat bu isteði ortaya koymaktadýr. Hint Okyanusu’nda ve Güney Çin Denizi’nde biribiri ardýna pek çok tatbikat yapýlmýþtýr. Bu tatbikatlar, ülkelerin deniz yollarýna verdiði önemin bir kanýtý olamakla birlikte daha rakiplerine bir gözdaðý niteliðini taþýmaktadýr. Bu rekabette yer almayan isteyen diðer ülkeler açýsýndan bu tatbikatlar, denizlerdeki rekabette “ben de varým” mesajýný içermektedir. Vietnam, yaptýðý tatbikat ile Çin ile yaþadýðý sorunlara ilgi çekmek istemektedir. Vietnam’ýn bu tatbikatý böyle bir amacý içermekle beraber iki ülke arasýnda bir kriz yaþanmasýný da beraberinde getirmiþtir. Çin, bu tatbikatý kendisine yönelik bir “sýnýr ihlali” olarak deðerlendirmiþtir. Çin’e göre Vietnam donanmasýnýn yaptýðý tatbikat kendi egemenlik alaný içerisindedir ve Vietnam bu alanda tatbikat yaparak Çin’in sýnýrlarýný ihlal etmiþtir. Buna karþýlýk olarak Vietnam, herhangi bir sýnýr ihlali olmadýðýný, ülkenin 200 millik doðal münhasýr ekonomik bölgesini kullandýðýný belirtmiþtir. 

 

 

Geçtiðimiz ay Vietnam, Çin’in kendi egemenlik alanýnda gerginlik yaratmakla suçlamýþ, bu olay üzerine Vietnam’ýn en büyük petrol þirketlerinden birisi olan PetroVietnam’a ait bir gemiye Çin’e ait gemiler tarafýndan ciddi zarar verilmiþ ve bu olay “kaza” olarak kayýtlara geçmiþtir. Çin’in Vietnam’la yaþadýðý bu gerginliðin öncesinde Çin, bölgede Filipinler ile gerginlik yaþamaya baþlamýþtýr. Aslýnda hem Filipinlerin hem de Vietnam’ýn Çin ile yaþadýðý gerginliðin temelinde ekonomik ve jeostratejik önemi yüksek Spartly ve Paracel adalarýnýn olduðunu söylemek gerekmektedir. Bu iki ada hem ticaret gemilerinin geçiþ yollarý üzerindedir ayný zamanda da zengin hidrokarbon kaynaklarý ile de bölge ülkelerinin dikkatini çekmektedir. Yalnýzca Çin, Vietnam ve Filipinler deðil, Malezya, Brunei ve Tayvan da bu adalar üzerinde hak iddia etmektedir. Bu iki ada bölgede potansiyel bir sorun alaný oluþturmaktadýr. Son yaþanan geliþmelerle birlikte bu iki ada potansiyel bir sorun alaný olmaktan çýkmakta, aktif gerginliklerin yaþanmasý muhtemel bir noktaya gelmektedir. 

 

 

 

 Vietnam donanmasýnýn gerçekleþtirdiði tatbikatýn ve bunun öncesinde egemenlik alanýnýn ihlal ettiði yönündeki söyleminin, Çin’in Filipinler ile yaþadýðý gerginliðin üzerine gelmesi birbirinden baðýmsýz olarak görülmemelidir. Çin, denizlerde birden çok sorun ile ayný anda mücadele etmektedir. Hint Okyanusu’nda Hindistan ile, Malakka Boðazý konusunda Malezya ve Singapur ile, Güney Çin Denizi’nde Tayvan, Vietnam ve Filipinler ile Pasifik Okyanusu’nda ise Japonya ile çatýþma alanlarý bulunmaktadýr. Çin’in denizlerde yaþadýðý soruna ABD baþta olmak üzere Batýlý devletler sessiz kalsa dahi ve genel olarak bölgesel çatýþmalara barýþçý çözümler önerseler dahi bu ülkelere verdiði destek bu sorunlarýn týrmanmasýna da sebep olmaktadýr. 

 

 

Týpký Soðuk Savaþ döneminde olduðu gibi 2000’li yýllarda da bugünün süpergücü ABD’nin rakiplerini “çevreleme”ye yönelik bir takým faaliyetler içerisinde olduðunu söylemek mümkündür. ABD, bölgedeki en önemli iki müttefiki Hindistan ve Japonya ile yaptýðý iþbirliði ile baþta Çin olmak üzere pekçok bölgesel rakibine karþý bir set çekmek istemektedir. Hindistan ve Japonya kadar uluslararasý politikada etkili olmayan devletlere verilen dolaylý destek sayesinde de potansiyel sorun alanlarý ülkelerin gündemine taþýnarak sýcak geliþmelerin yaþanmasýna sebep olmaktadýr. Týpký Soðuk Savaþ döneminde olduðu gibi bugün de bölgede yeni bir SEATO kurulmasý fikri Batýyý oldukça memnun etmektedir. 

 

 

Asya-Pasifik bölgesinin güvenliðini saðlayabilmenin yolu deniz yollarýnýn güvenliðinden geçmektedir. Yukarýda da belirtildiði gibi hem ticaret hem de enerji nakil hatlarýnýn varlýðý deniz yollarýnýn önemini giderek artýrmaktadýr. Deniz yollarýnýn artan önemi de denizlerdeki sorun alanlarýný daha çok ön plana çýkartmakta, sorunlarýn tarafý olan devletleri daha çok karþý karþýya getirmektedir. Güney Çin Denizi’nde tansiyonun giderek yükselmesi de bu geliþmelerin bir sonucu olarak görülebilir. Filipinler ile baþlayýp Vietnam ile devam eden gerginlikler Çin ile bölgede sorun yaþayan diðer bölgesel aktörlere de cesaret verebilir ve diðer birçok sorun da dünya gündemine yeniden taþýnabilir. Deniz aþýrý coðrafyalarda ciddi bir etkinlik kuran Çin’in kendi komþularý ile yaþadýðý sorunlar Çin’in kendi bölgesinde yeteri kadar aktif olmasýnýn  önünde engel teþkil etmektedir. Bölgede yükselen tansiyon Çin’in önümüzdeki dönemde de baþýný aðrýtacak niteliktedir.

Ömer ATAGENÇ

 
  "Iran'ın Nükleer Amacı ve Amerikan Kimliği"   2012-03-01
  "Apocalyptic (kýyametçi) Terörizm ve Aum Shinrinkyo"   2012-04-16
  "KRÝZLER ve 'ÇEVRELEME'"   2012-03-07
  "ASEAN Bölgesel Forumu Toplantýsý ve Güneydoðu Asya'da Yeniden "Pax-Americana Sendromu"   2012-03-20
  "Güney Çin Denizinde Yükselen Kriz Baðlamýnda Asya Pasifik Bölgesinin Güvenliði"   2012-03-20
  "Çin - Pakistan Ýliþkilerinde Gwadar Limaný ve Bölgesel Geliþmelere Etkileri"   2012-03-20
  "Hindistan Donanmasý Doðu Komutanlýðý'nýn Etkinliðini Artýrýyor"   2012-03-20
  "ÇHC XXI Yüzyýlýn Süper Gücü Olacak"   2012-04-04
  "Avrupa'da Sað Popülizm Tehlikesi..."   2012-03-20
  'Oyun Sahasý' veya Kanlý Oyunlarýn Oynandýðý Yer Fergana (3)   08.10.2011
 
Ana Sayfa Hakkımızda Haberler Analizler Röportajlar Projeler Duyurular Raporlar Makaleler Yasal Uyarı İletişim
  Soft&Design N.ROGLU