Videolar Linkler RSS Site Haritası
 
 
 
 
Untitled Document
» Analizler / Afrika/ Batý Sahra’da BM’nin Giriþimleri

Yazarlar
  Mehmet Seyfettin EROL
  Almanya’nın Önlemez Çöktürülüğ...
  Alaeddin YALÇINKAYA
  Orta Doðu ve NATO
  Ceren GÜRSELER
  Batý Sahra’da BM’nin Giriþimleri
  Elşan İZZETGİL
  Daðlýk Karabað Savaþýnýn Düþünd...
  Musa KARADEMİR
  ÝNGÝLTERE AB’DEN AYRILDI ÞÝMDÝ D...
  İsmail CİNGÖZ
  Türkiye ve KKTC’de Seçimler Yaklaþ...
Diger yazarlar »
Eklenme Tarihi: 2015-12-18 14:44:36
Batý Sahra’da BM’nin Giriþimleri

BM için Batý Sahra sorunu önemlidir. Ayný þekilde Batý Sahra sorunu ve taraflarý için de örgüt önem teþkil etmektedir. BM ve Batý Sahra arasýnda birbirini karþýlýklý etkileyen kimi zaman da þekillendiren bir iliþkiden bahsetmek mümkündür. Sömürgeciliðin tasfiyesi ve self-determinasyonun BM kararlarýnca veyahut ilgili sözleþmelerince hukuki zemine oturmasý baþat nedenler arasýndadýr. Batý Sahra’nýn tanýmlanmasýnda, self-determinasyon ile özdeþleþtirilmesinde ve müzakerelerin çözüm olarak seçilmesinde örgütün sorumluluðu büyüktür.BM çerçevesinde Afrika’daki son dekolonizasyon örneði olarak nitelendirilmektedir.Öte yandan örgütünçözüm süreci ve çözümsüzlük sarmalýnda etkisi ve rolü bulunmaktadýr. Referandumunun senelerdir düzenlenememesi, çözümde hukuki zeminden uzaklaþarak tek taraflý olarak siyasi unsurlarýn aðýrlýk kazanmasý örnek olarak verilebilir.

Aralýk 2015 itibariyle örgütün çeþitli söylemlerinde ve bazýfaaliyetlerinde Batý Sahra’ya dair görülen ilgisi ise dikkat çekicidir. BM Genel Sekreteri Ban Ki-Mun’un açýklamalarý, Ocak ayýnda bölgeye yapacaðý ziyareti ve son olarak Özel Temsilcisi ChristopherRoss’un temaslarý BM’nin soruna yönelik tutumunu yeniden gündeme getirmiþtir.Her þey Ban Ki-Mun’un Batý Sahra’ya yönelik açýklamalarý ile baþlamýþtýr. 40 senedir sorunun çözülemediðine dikkat çeken BM Genel Sekreteri, sonuca ulaþýlamadýðý takdirde sürecin büyük sorun ve istikrarsýzlýða neden olabileceðini kaydetmiþ ve müzakerelerin baþlamasýna yönelik faaliyetlerin arttýrýlmasý talebinde bulunmuþtur. Böylelikle örgütün gündem maddelerinin arasýnda Batý Sahra’nýn olduðu ve çözüm yolu olarak müzakereleri gördüðü anlaþýlabilmektedir.

Ban Ki-Mun’un açýklamasýndan sonra Ross’un temaslarý,örgütün müdahil olmasý ve Fas-PolisarioCephesi (PC) arasýndaki müzakerelerin baþlayabilmesi ihtimali açýsýndan önemlidir. Ross’un amacý Fas ve PC arasýnda koþulsuz ve doðrudan görüþmelerin baþlamasý, müzakerelerin kolaylaþtýrýlmasý olarak ifade edilebilir.Sorunun doðrudan taraflarý olan Fas ve PC’nin yanýnda komþular Moritanya ve Cezayir ile de temaslarda bulunmuþtur.

10 günlük bölge turu boyunca Ross, sýklýkla Genel Sekreter’in “mektubunu” ve ziyaretini gündeme getirerek örgütün sorumluluðunu ve “artan” ilgisini örneklendirmeye çalýþmýþtýr; fakat Ross’un temaslarý,sürecin müzakere rayýna oturmasýndaBM’nin iþinin zor olacaðýný göstermektedir. Bunun baþlýca nedeni Fas ve PC’nin gündemlerinin farklý olmasý ve müzakereler için çeþitli koþullarýn öne sürülmesidir. Rabat, BM çözüm çerçevesi dýþýnda gündeme sahiptir. Fas; Batý Sahra’nýnkendi sýnýrlarý içerisinde kalmasý þartýylaotonomiden baþka bir çözüme yanaþmamaktadýr;baðýmsýzlýðýn da seçenekler arasýnda bulunduðu referandum veyaBatý Sahra’nýn statüsü deðil bölgeye verilecek özerkliðin detaylarý konuþulmalýdýr. Baþka bir deyiþle Batý Sahra’nýn baðýmsýzlýk fikrine karþý çýkmakta ve siyasi çözüm istemektedir.Öte yandan Fas, çözüm önerisinin yanýnda çeþitli açýklama ve faaliyetler ile de Batý Sahra üzerindeki egemenliðini Ross’un temaslarý sýrasýnda da vurgulamak istemiþtir. Ross’un Batý Sahra’yý ziyaret edemeyeceðini öne sürmüþtür. BM’nin izlemekte olduðu sürecin dýþýndaki taleplerini de gündeme getirmiþtir. Cezayir’in sorunun resmî bir tarafý olarak kabul edilmesini baþka bir deyiþle müzakerelere PC gibi doðrudan bir taraf olarak katýlmasýný istemektedir.Polisario Cephesi’nden ve Cezayir’den self-determinasyona dair görüþlerinin yasal zeminini öðrenmeyi de talep etmiþtir. Bu da Batý Sahra sorunun bölgeselleþmesi ve Fas-Cezayir sorunun da masaya yatýrýlmasý anlamýna gelmektedir. Fas ve PC arasýndaki doðrudan görüþmeler odaklý BM sürecinin dýþýna çýkýlmasý giriþimlerinin devamý olarak anlaþýlmaktadýr.

PC ise self-determinasyon içinreferandumundüzenlenmesi hedefini öne sürmeye devam etmektedir. Böylelikle Fas’ýn aksine uluslararasý hukuku çözüm zemini olarak görmeyi sürdürmektedir. PC, Ross ile temaslarýnda örgütten Fas’ýn uluslararasý hukuka aykýrý davranýþlarda bulunduðunun açýklanmasýný istemiþtir. Kasým baþýnda Fas Kralý VI. Muhammed’in Batý Sahra bölgesine ziyaretini ise örnek olarak vermiþtir. Fas iþgalinin kalkmasý için uluslararasý hukukun kullanýlmasýna dair ve BM Güvenlik Konseyi’ne yaptýðý çaðrýyý yinelemiþtir.

Sonuç olarak Ross temaslarýyla Ban Ki-Mun’un ziyareti öncesinde nabýz yoklamayý, bu ziyarete iliþkin düzenlemeler yapmayý, taraflarý müzakere masasýna koþulsuz olarak oturtmayý ve uluslararasý gündemde Batý Sahra sürecine yer ayrýlmasýný amaçlamýþtýr.Ayrýca BM’nin rolünü hatýrlatmayý da istemiþtir. Öte yandan örgütün rolü tartýþmalýdýr. Ross’un dikkat çekiciyorumu ile durum anlaþýlabilir: Ross’a göre gerek Rabat gerekse de Polisario Cephesi BM Güvenlik Konseyi’nin Batý Sahra’ya yönelik amacýný, niyetini kendilerine göre yorumlamaktadýr.Bu noktada BM’nin neden çözüm saðlayamadýðýnýn yanýnda farklý yorumlamanýn neden önüne geçemediði de sorgulanmaktadýr. Fas, PC, Cezayir ve hatta BM’nin kendisi Güvenlik Konseyi’ni gündeme bir þekilde getirmektedir. Örneðin Ross, Cezayir temaslarýnda yönetimin BM Güvenlik Konseyi kararlarý kapsamýnda sorunun çözümüne destek olduðunu belirtilmiþ ve bunun için teþekkür etmiþtir. Farklý yorumlarla, farklý tezlerle Konsey faaliyete çaðrýlmaktadýr. Söz konusu farklýlýk, yaptýrým olarak deðerlendirilebilecek diplomatik adýmlarýn da atýlmasýna sebebiyet vermiþtir.2012’de tarafsýz olmadýðý gerekçesiyle Fas, Ross’tan desteðini çekmiþ ve yerine yeni bir ismin atanmasýný talep etmiþtir.Bu ziyarette ise Ross’un bölgedeki temaslarýna karþý çýkmýþtýr. Diðer taraftan PC ise Fas’ýn faaliyetlerini BM Güvenlik Konseyi’ne þikayet etmekte ve Konseyi göreve çaðýrmaktadýr.

Örgütün Batý Sahra sorunu tarihi boyunca sergilediði tutumunu sorgulatan bu dahlinin çözümde ne kadar etkili olacaðý belirsizdir.Rabat’ýn özerklik seçeneðinin yanýnda PC tarafýndan silahlý mücadelenin baþlatýlmasýna dair görüþler de dile getirilmektedir. Baþka bir deyiþle çözümün iki ucu arasýnda bir hedefin kabul edilmesi ve gerçekleþmesi gerekmektedir. BM’nin nasýl bir seçenek benimseyeceði merakla beklenmektedir. Ban Ki-Mun’un görev süresinin 31 Aralýk 2016’da sona ermesi BM’nin Batý Sahra’daki artan faaliyetlerinin bir baþka nedeni olarak düþünülebilir.

IÞÝD gibi terör örgütlerinin, siyasal Ýslam’ýn radikal unsurlarýnýn Maðrip’teki ve çevresindeki varlýðý düþünüldüðünde taraflarýn masaya oturma ihtimali artabilir. Örneðin Ross, Tindouf yakýnlarýndaki mülteci kamplarýna dikkat çekmiþ; iþsizlik ve hayat standardýnýn düþük olmasý gibi nedenlerle gençlerin farklý yönelimlere kayabileceðini hatýrlatmýþtýr.Ayrýca Libya ve Mali’deki geliþmelerle de doðru orantýlý süreçte ilerleme yaþanabilir. BM ve bölge ülkelerinin yaklaþýmýnda bölgesel istikrarsýzlýðýn Batý Sahra’daki çözümsüzlük ile artma ihtimaligiderek öne çýkarýlmaktadýr. Ross, Maðrip bölgesinde entegrasyon ve iþbirliðine dikkat çekmekte ve Batý Sahra’nýn sorunlu iliþkilerdeki rolüne göndermede bulunmaktadýr. Özellikle Cezayir-Fas arasýndaki gergin iliþkiler akla gelmektedir.

Dr. Ceren Gürseler

 
  "Japon Dýþ Politikasýnda Afrika"   2012-03-30
  "Stratejik ve Tarihsel Çalýþmalar Ýle Dýþ Politika Analizi Arasýndaki Teorik Farklýlýklar"   2012-04-20
  "Kaddafi’nin Mirasý"   2012-04-30 23:38:45
  Türk Dýþ Politikasýnda Afrika: “Osmanlý Mirasý Üzerine Ortak Gelecek - Etkinlik Arayýþlarý”(I)   2012-05-09
  'Arap Baharý'nýn Enerji Boyutu'   2012-05-11 22:59:32
  "Türk Dýþ Politikasýnda Afrika: “Osmanlý Mirasý Üzerine Ortak Gelecek - Etkinlik Arayýþlarý”(II)"   2012-05-17 23:23:35
  "Türk Dýþ Politikasýnda Afrika: “Osmanlý Mirasý Üzerine Ortak Gelecek - Etkinlik Arayýþlarý”(III)"   2012-05-26
  'Nijerya’nýn Üstündeki Kambur: Boko Haram'   2012-07-12 00:26:36
  'Güney Sudan Birinci Yaþýný Buruk Kutladý '   2012-07-17 23:03:02
  ABD’nin Afrika “Çýkarmasý”   2012-08-21 12:03:45
 
Ana Sayfa Hakkımızda Haberler Analizler Röportajlar Projeler Duyurular Raporlar Makaleler Yasal Uyarı İletişim
  Soft&Design N.ROGLU