Videolar Linkler RSS Site Haritası
 
 
 
 
Untitled Document
» Analizler / / Türkiye-Rusya Ýliþkilerinde Hukuk, Siyaset ve Milletlerarasý Adalet Divaný

Yazarlar
  Mehmet Seyfettin EROL
  Almanya’nın Önlemez Çöktürülüğ...
  Alaeddin YALÇINKAYA
  Orta Doðu ve NATO
  Ceren GÜRSELER
  Batý Sahra’da BM’nin Giriþimleri
  Elşan İZZETGİL
  Daðlýk Karabað Savaþýnýn Düþünd...
  Musa KARADEMİR
  ÝNGÝLTERE AB’DEN AYRILDI ÞÝMDÝ D...
  İsmail CİNGÖZ
  Türkiye ve KKTC’de Seçimler Yaklaþ...
Diger yazarlar »
Eklenme Tarihi: 2015-11-30 23:39:03
Türkiye-Rusya Ýliþkilerinde Hukuk, Siyaset ve Milletlerarasý Adalet Divaný

Rus uçaðýnýn düþürülmesi, bölgesel politikalarýn ötesinde küresel dengelerin de derinden sarsýldýðý bir olay olmaya adaydýr. Bölgenin en önemli güçleri arasýndaki siyaseti tahlil ederken bu hadise dönüm noktasý olacak, yaþananlar yeniden yargýlanacaktýr. Bu aþamada iliþkilerin normalleþmesi için taraflarýn soðukkanlý deðerlendirme sürecine girmesine acilen ihtiyaç duyulduðu, her geçen gün daha iyi anlaþýlmaktadýr. Buna karþýn karþýlýklý restleþmelerle bu noktadan uzaklaþýldýðý, bir bakýma dönüþü olmayan bir yola girildiði açýktýr.

Bir vesile ile hafta sonunu Antalya’da geçirip farklý sektör temsilcileriyle görüþtüm. Olayýn patlak vermesinden hemen sonra turistler akýn akýn dönüþ yapmýþlar, Antalya havaalaný adeta ölü döneme girmiþtir. Antalyalý çiftçi bu yýl hesabýný yaptýrýmlara muhatap Rusya’ya satacaðý sebze üzerine kurmuþ. Þimdi bunlarý kime satacaðýný düþünüyor. Mobilya ihracatçýsý Mýsýr ve Suriye’den sonra Rus pazarýnýn geleceðinden endiþelidir. On binlerce iþçi ile baþta müteahhitler olmak üzere diðer yatýrýmcýlarýn karþýlaþtýklarý durumu kimse küçümsememeli. Bununla beraber bu olayýn güvenlik tehdidi boyutunu çok daha önemli buluyorum. Terör örgütlerinin taþeron eylem yapma özelliðini hatýrlayalým.

Öncelikle Türkiye ile Rusya'nýn bozuþmasýný derinden arzu eden, hatta buna çanak tutan komþu ve müttefiklerden oluþan uzun bir devletler listesi var. Bu listenin bu kadar zenginleþmesinde Türkiye'nin son yýllardaki politik hatalarýnýn katkýsý yanýnda asýl neden jeopolitik gerçeklerdir. Belki de bu gerçekler, yarým asýr sonra ilk defa bir Rus uçaðýnýn Türkiye tarafýndan düþürülmesine yol açmýþtýr. Eðer bu hadise mesela Yeltsin döneminde, hatta SSCB’nin haþmetli günlerinde olsaydý bu kadar kritik hale gelmezdi. Fakat Putin’in yeniden süper güç olma hevesleri sürecinde karizmasý ciddi olarak çizilmiþtir. Yeni Rus entelijensiyasý daadeta Putinleþmiþtir. Moskova’da Türk büyükelçiliðinin taþlanmasý, halkýn doðrudan tepkisi sonucu olmayabilir. Ancak bir anda Antalya’nýn boþalmasý Putin’i aþan bir Rus hissiyatý ile karþý karþýya olduðumuzu göstermektedir.

Suriye'deki iç savaþ þartlarýnda Türkiye'nin angajman kurallarýný deðiþtirmesi ve bu çerçevede Rus uçaðýnýn düþürülmesi hukuken doðru olabilir. Buna karþýn hukuken her doðru olanýn uygulanmasý siyaseten yanlýþ olabilir. Her söylenen doðru olmalýdýr fakat her doðru her yerde söylenemez, gibi bir þey.Putin'in durumu, kuyruðu kesilmiþ yýlan gibi. Ejderhanýn kuyruðunu kestik ve kan damlýyor. Bu durum çok tehlikelidir. Bizim bu konuda haklý olup olmamamýz çok da önemli deðil.

Rusya bu psikoloji altýnda iken yapýlanlarý tekrar tekrar savunmak, hatta Rus halkýnýn uðradýðý bu moral darbeyi þiddetlendirecek söylemlerde bulunmak sorunun çözümünü imkansýz kýlacak bir sürece yol açabilir. Esat ile kanka günlerinden iç savaþ baþlangýcý aþamasýnda adým adým iplerin kopmasý sürecinin benzerini, Rusya ile yaþamamalýyýz. Türkiye’nin büyük güç olduðu, hakkýný savunabilecek kapasiteye sahip olduðu gibi gerçekler, düþman saflarýný zenginleþtirmeyi makul kýlmaz.

“Olayýn vukuundan itibaren konunun araþtýrýldýðý”, “Rusya ve ölen Rus pilot adýna üzüntü duyulduðu”, “sorumlularýn gerekirse cezalandýrýlacaðý”, hatta“tazminat ödeneceði”, belirli bir aþamadan sonra daha kýsýk sesle angajman kurallarý ile ihlaller ve uyarýlarýn gündeme getirilmesi çerçevesinde resmi açýklamalarýn mükemmel bir diplomatik süzgeçten geçirilerek sorunu çözümü yolunda damla damla sunulmasý gerekmektedir. Bütün bunlar Türkiye’nin sýnýrlarýný muhafaza etme hakkýný, Rus pilotlarýn bu gerçeði âdeta alayla karþýlamasýnýn es geçileceði anlamýna gelmez. Halbuki dönüþü zor yola girmeden önce diplomatik dilin birçok rengini kullanma imkâný sözkonusudur.

Bugünkü aþamada konuyla ilgili kamuoyu önünde þartlara göre beyanat verme yanlýþýna kesinlikle son verilmelidir. Rusya ile her aþamada temaslar sürdürülerek son çare olarak Milletlerarasý Yargý’ya gitme önerisi gündeme getirilmelidir. Böyle bir uzlaþma ile beraber yaptýrým kararlarýnýn durdurulmasý talep edilmelidir. Ölen Rus pilotun yakýnlarý için tazminat deðil fakat dost ülke vatandaþýnýn üzüntüsünü telafi eden bir rest olarak teselli hediyesi sunulmasý anlamlý olabilir. Varsýn böyle bir davranýþý Türkiye’nin özür dilemesi ve tazminat ödemesi olarak kabul etsinler. Esasen Putin’in dünya ve Rus kamuoyu karþýsýnda böyle bir davranýþa þiddetle ihtiyacý vardýr.

Olaylarýn týrmanmasý ile iki ülkenin savaþ aþamasýna gelebileceði ihtimali bugün yoktur. Buna karþýn Suriye, Irak, Ýran ve hatta Mýsýr’daki “öfkeli” bir Rusya’nýn Türkiye’nin ekonomik çýkarlarý ötesinde güvenliði için çok ciddi bir tehdit olacaðý gün gibi aþikârdýr. Bu aþamada NATO’nun veya ABD’nin Türkiye’nin arkasýnda olacaðý yahut Türkiye’nin ülke bütünlüðü ve güvenliðinin teminatý olacaðýna da inanan kimse de yoktur.

Uçaðýn düþürülmesi aþamasýnda Türkiye açýsýndan hukuken problem olmasa da siyaseten büyük bir girdabýn aðzýndayýz. Zarar görenin Rusya olduðu dikkate alýnarak normalleþme sürecinde daha yapýcý söylemler kullanýlmalýdýr. Bayýr-Bucak Türkmenlerinin geleceði için de Türk-Rus uzlaþmasý gereklidir. Böyle bir süreçte milletlerarasý yargý yolu her iki ülke için saðlýklý bir çýkýþ yolu olacaktýr. Beþ-altý aydan önce sonuçlanmayacak bu süreç sonunda verilecek kararýn mahiyeti iki ülke için de pek önemli olmayacaktýr.

 

Prof. Dr. Alaeddin Yalçýnkaya

USGAM Baþkan Yardýmcýsý

 
 
Ana Sayfa Hakkımızda Haberler Analizler Röportajlar Projeler Duyurular Raporlar Makaleler Yasal Uyarı İletişim
  Soft&Design N.ROGLU